Yıllık arşivler: 2015

Mimari ve Sanat

Bir Cevap Yazın
Saraylar

  • İlk saray Orhan Bey dönemindeki Bey Sarayı‘dır.Bursa’nın Yenişehir ilçesinde tekrardan yapılıyor.
  • En uzun süre yönetim merkezi olan saray ise Fatih zamanında yapılan Topkapı Sarayı‘dır.
  • İlk ısıtmalı saray ise(soğuk bir yer olmalı) Ağrı’nın Doğubeyazıt ilçesinde bulunan İshak Paşa Sarayı‘dır.
  • Batı tarzında yapılan ilk saray Dolmabahçe Sarayı‘dır.Mimarı ise Serkis Balyan‘dır.
  • 2. Abdülhamit’in yönetim merkezi olarak kullandığı saray ise yapımına ilk olarak 3. Selim zamanında başlanan Yıldız Sarayı‘dır.Dolmabahçe Sarayın’dan buraya gelmiştir.
  • Ayrıca Osmanlı’nın 19. YY’da inşa ettiği Beylerbeyi ve Çırağan Saraylarıda bulunmaktadır.
Camiler

  • Osmanlı devletinin ilk camisi İznik Hacı Özbek Cami‘dir.Orhan Bey döneminde açılmıştır.
  • Mimar Sinan‘ın camileri;
    • İlk eseri = Hüsreviye Cami(Halep)
    • İstanbul’daki ilk eseri = Haseki Cami(İstanbul)
    • Çıraklık = Şehzade Cami(İstanbul)
    • Kalfalık = Süleymaniye Cami(İstanbul)
    • Ustalık = Edirne Selimiye Cami(Edirne)

Unesko Selimiye Camiyi koruma altına almıştır.

  • Osmanlı’da batı tarzı yapılan ilk cami Nuru Osmaniye Cami‘sidir.3. Ahmet’te başlayıp, 3. Osman’da tamamlanmıştır.
  • Dört ve altı minareli camilere sadece Osmanlı’da rastlanır.
  • Mavi Cami ya da Blue Masque olarakta bilinen Sultan Ahmet Cami‘nin mimarı ise Mimar Sinan’ın öğrencisi Sedefkar Mehmet Ağa‘dır.Osmanlı devletinde ilk altı minareli camidir.
  • Sultan Ahmet Cami, Osmanlı’da ilk altı minareli camidir.
Osmanlı Devleti’nin ilk bedesteni Yıldırım Bayezit Bedesteni‘dir.
Sanat

  • Hat Sanatı
    • Arapçayı güzel yazma sanatıdır.
    • Ustasına Hattat denir.
    • İlk büyük Türk hattatı Amasyalı Yakut’tur.Lakin bu Osmanlı’lı değildir.
    • Osmanlılı en büyük hattat ise Hattatların Kıblesi ünvanlı Şeyh Hamdullah‘tır.
  • Tezhip
    • Kitap süsleme sanatıdır.
    • Uğraşana Müzehhip denir.
    • Osmanlı devletinde Kara Mehmet en önemli temsilcisidir.
  • Müzik
    • Itri, Dede Efendi ve Tamburi Cemil Bey ünlü bestekarlardır.
    • Osmanlı’da batı tarzı müzik dersi alan ilk padişah Sultan Abdülmecit‘tir.
    • Hacı Arif Bey‘de vardır.
    • 3. Selim Suzi Dilara Makamı‘nı buldu.
    • Itri, Klasik Türk müziğinin kurucusudur ve Nevakar Makamı‘nda çalışmaları vardır.Ayrıca Cuma Salası, Bayram Tekbiri besteleri vardır.
  • Kalemişi
    • Sadece mimaride kullanılır.
  • Çinicilik
    • İstanbul, İznik, Bursa ve Kütahya önemli çini merkezleridir.
    • Zehire karşı çini patlar.
  • Minyatür
    • Uğraşana Nakkaş denir.
    • En önemli nakkaşlar,
      • Matrakçı Nasuh
      • Levni
      • Nakkaş Sinan Bey’dir.
    • Nakkaş Sinan Bey’in ünlü eseri Gül Koklayan Fatih‘tir.
    • Tasvir sanatıyla uğraşana Musavir denir.Diğer adıda Musavirdir.
  • Resim
    • Portresini yaptıran ilk padişah Fatih’tir.(İtalyan sanatçı Bellini’ye yaptırmıştır.)
    • 2. Mahmut ise portresini devlet dairelerine astırmıştır.
    • Osmanlı’da ilk resim sergisini ise Şeker Ahmet Paşa açmıştır.
    • Kaplumbağa Terbiyecisi ve Silah Tacirleri Tablosuyla ünlenen, Sanayi Nefise Mektebini kuran, Osmanlı’nın ilk arkeloğu ve Eşeri Atika isimli müze kuran, Osmanlı devletinde müzeciliği başlatan Osman Hamdi Bey‘dir.
      • Kaplumbağa Terbiyecisi
      • Silah Tacirleri Tablosu
      • Sanayi Nefise Mektebini
      • Eşeri Atika
      • Arkeolog
      • Müzisyen
Yazılı Dil ve Edebiyat

Sözlü EdebiyatYazılı Edebiyat
  • Karacaoğlan(17. YY)
  • Dadaloğlu
  • Köroğlu önemli sözlü edebiyatçılardır.

Karacaoğlan’ın mezarı 2014 Temmuz ayında Karaman’da bulundu.

  • Baki
  • Nebi
  • Nabi
  • Nefi
  • Fuzuli(Leyla ile Mecnun)
  • Nedim(Lale devri şairi)

Dikkat ederseniz dört harfli herkes Osmanlı’ya aittir.

Nefi, 4. Murat zamanında idam edilmiştir.Sihamı Kaza adında kitabı var.

Osmanlı Devletinde eser sahiplerine Müellif denir.

Osmanlı Bilim İnsanları ve Padişah Mahlasları

Bir Cevap Yazın
Padişah MahlaslarıÖnemli Notlar
  • Fatih = Avni
  • Kanuni = Muhibbi, Acizi
  • 2. Murad = Muradi
  • 2. Beyazit = Adni, Sofi
  • 1. Ahmet = Bahti
  • 2. Osman = Farisi
  • 3. Ahmet = Necib
  • 3. Selim = İlhami
  • 2. Mahmud = Adli
  • Süleyman Çelebi’nin Mevlid eseri ünlüdür.
  • Cevdet Paşa, Dil ve Edebiyat Akademisi açmıştır.
  • Baki’nin Kanuni Mersiyesi eseri ünlüdür.
  • Osmanlı tarihi ile ilgili ilk manzum eseri Ahmedi yazmıştır.(İskendername)
  • Ahmedi’nin Yusuf ile Züleyha eseri ünlüdür.
Şiir yazanların oluşturduğu sınıfa Şüera denir.
Bilim ve Düşünce Hayatı

  • Kadızade-i Rumi
    • Fatih zamanında yaşamış Ali Kuşçu ve Uluğ Bey’in hocalığını yapmıştır.
    • Astronomi ve matematik ile uğraşmıştır.
  • Molla Fenari
    • 2. Murat zamanında yaşamıştır.
    • Osmanlı devletinin ilk Şeyhülislamıdır.
    • “Aynü’l Ayan” eseri önemlidir.
  • Ali Kuşçu
    • Fatih zamanında yaşamış, Ayasofya medresesi müderrisliği yapmıştır.
    • Akkoyunlularda elçi iken Osmanlıya gelmiş, astronomi ve matematik ile ilgilenmiştir.
    • “Risale-i Muhammediye” ve “Resale-i Fi’l Heye” eserleri önemlidir.
  • Altuncuzade
    • Fatih zamanında yaşamış idrar yollarına yönelik çalışmalar yapan bilim adamıdır.
    • Üroloji ve idrar yolları üzerine çalışmalar yapmıştır.
  • Sabuncuoğlu Şerafettin
    • Fatih zamanında yaşamış Osmanlının ilk cerrahıdır.
    • “Kitabü’l Cerrahiyetü’l Haniyye“, “Mücerrebname” ve “Cerrahname-i İlhani” adlı tıp eserleriyler ünlenmiştir.
    • Kitabü’l Cerrahiyetü’l Haniyye adlı eserini Fatih’e sunmuştur.
    • Deneyleri kendi üstünde yapmıştır.
  • Akşemseddin
    • Fatihin hocasıdır.
    • Mikroplarla uğraşmıştır.
  • Piri Reis
    • Kanuni zamanında yaşamıştır.
    • “Kitabü’l Bahriye” adlı eserinde Amerikanın keşfi ve dünya haritasından bahsetmiştir.
  • Seydi Ali Reis
    • Kanuni zamanında yaşamıştır.
    • “Miratü’l Memalik(Hint Deniz Seferi sırasında yazmıştır.)” ve “Kitabü’l Muhil(Yön Kitabı)” eserleri vardır.
  • Ebu Suud Efendi
    • Kanuni zamanında yaşamıştır.
    • Ünlü fıkıhçıdır.(İslam hukuku üzerine)
    • “Kanunname” ve “Duaname” eserleri ünlüdür.
  • Takiyüddin Mehmet
    • 3. Murat zamanında yaşamıştır.
    • Osmanlı devleti ilk Rasathanesini(Gözlemevi) açmıştır.
    • Dönemin şeyhülislamı Feyzullah Efendi tarafından yıkılmıştır.
  • Evliya Çelebi
    • 17. YY’da yaşamıştır.
    • “Seyehatname” adlı eseri ile ünlenmiştir.
    • Kütahya’dan yola çıkıyor.
  • Katip Çelebi(Hacı Kalfa)
    • 17. YY’da yaşamıştır.
    • “Keşfü’z Zünnun(Bibliyografi)” ve “Cihannüma” adlı eserleri vardır.
    • Devletin durumu hakkında Risale yapmıştır.
  • Lagari Hasan Çelebi
    • 4. Murat zamanında yaşamıştır.
    • İnsanlık tarihinin ilk roketle uçan insanıdır.
  • Hazerfan Ahmet Çelebi
    • Kendi geliştirdiği kanatlarla uçmayı başarabilen ilk insan.
  • Koçi Bey
    • 4. Murat zamanında yaşamış, yapılacak ıslathatları belirlemek amacıyla rapor yazmıştır.
  • Humbaracı Ahmet Paşa
    • 1. Mahmut zamanında yaşamış Osmanlı devletine gelen ilk batılı teknik uzmandır.
    • Topçu ocağını ıslah etmiştir.
  • Naima
    • 18. YY’da yaşamıştır.
    • İlk resmi tarihçidir.
    • Vakanüvist
    • Bundan öncesi Şehname’dir.Naima ile tarihçilere Vakanüvist denmeye başlanmıştır.
  • Ahmet Cevdet Paşa
    • 19. YY’da yaşamış batılı bir devlet adamıdır.
    • Ayrıca, “Kısası Enbiyo(Peygamberin Hayatı)” ve “Tarihi Cevdet” adında kitap yazmıştır.Abdülmecide sunmuştur.

Koçi Bey ve Katip Çelebi devlete rapor yani Risale sunanlardır.

Ek olarak

  • Hilali Ahmer = Kızılay = Osmanlıda açıldı.
  • Hilali Ahdar = Yeşilay = Osmanlıda açıldı.
  • Hamidiye Etfal = Çocuk hastanesi

Eğitim Sistemi

Bir Cevap Yazın
Örgün Eğitim

  • Saray
  • Şehzade Mektebi = Şehzade 7 yaşına geldiğinde “Bed-i Bismillah” diyerek ilk derse başlarlar.
  • Enderun = Saray okuludur.
  • Harem
  • Sıbyan Mektepleri(Çocuk)
    • İlk eğitimin verildiği mahalle mektebiydi.
    • Sıbyan mektepleri, külliyelerin içerisinde, camilerin bitişiğinde yer aldılar.
    • Kız eğitimi, erkek eğitimi ve karma eğitim şeklinde kuruldular.
    • Sıbyan mektepleri, medrese öncesi okullardır.
    • Okullarda kayıt kabul işlemi söz konusu değildir.Ayrıca buralarda ders verenlerin özel bir eğitimi yoktur.
    • Sıbyan mekteplerinde imam, müezzin, kayyum vb. kişiler ders verirlerdi.
    • Bu okullarda temel dini eğitim ve okuma-yazma dersleri verilirdi.
    • Çocuklar okula başlayınca Amin Alayı adı verilen tören yapılırdı.
  • Medrese = Osmanlı devletinde orta ve yüksek öğretim kurumlarıdır.
    • Osmanlı devletinin ilk medresesi Orhan Bey döneminde İznik’te açılan İznik Organiyesi‘dir.Bu medrese günümüze ulaşamamıştır.
    • Osmanlı devletinden günümüze kalan en eski medrese Süleyman Paşa Medresesi‘dir.
    • Medresede atanan ilk müderris ise Davud’u Kayser‘dir.
    • Fatih Sultan Mehmet döneminde ise dönemin yüksek okulu sayılan günümüzdeki ilahiyat fakültesi ayarında Sahn-ı Seman Medresesi açılmıştır.
    • Kanuni döneminde ise İstanbul’da Süleymaniye Medresesi açılmıştır.
    • Medrese mezunlarına İcazetname isimli diploma verilirdi.
Medreselerdeki Akademik Kariyer Basamakları

  • Softa(Suhte) = Orta düzey ders görenler.
  • Danişmend = Yüksek öğretim.
  • Muid = Müderris yardımcısı(Stajyer öğretmen)
  • Mülazım = Atanmayı bekleyen öğretmen.
  • Müderris = Medrese öğretmeni.

Medreseden sadece müderris yetişmez.

  • Hendesehane = Humbaracı Ahmet Paşa tarafından 1. Mahmut döneminde açılan ilk Batı tarzlı okuldur.
  • Deniz Mühendishanesi
    • 3. Mustafa döneminde deniz subayı yetiştirmek amacı ile açıldı.
    • 3. Selim döneminde Mühendishane-i Bahr-i Hümayun‘a dönüştürüldü.
  • İptidai = İlkokul düzeyinde eğitim kurumudur.
  • Rüştiye = Ortaokul düzeyinde eğitim kurumudur.
  • İdadi = Lise düzeyinde eğitim kurumudur.
  • Sultani = İdadilerin üzerinde eğitim veren kurumdur.
  • Mekteb-i Mülkiye
    • Sultan Abdülmecid döneminde açıldı.
    • Kaymakam, nahiye müdürü, mal müdürü, okul müdürü vb. personel yetiştirmek için açıldı.
    • Atatürk döneminde Siyasal Bilgiler Fakültesi‘ne dönüştürüldü.
  • Darülmuallim = Abdülmecid döneminde açılan, erkek öğretmen okuludur.
  • Darülmuallimat = Abdülmecid döneminde açılan bayan öğretmen okuludur.
  • Darülmaarif = Abdülmecid döneminde açılan ve devlet memuru yetiştiren okuldur.
  • Darülşafaka
    • Sultan Abdülaziz döneminde eğitime başladı.
    • Kimsesiz müslüman çocukların eğitimi için kuruldu.
  • Darülbedayi = Tiyatro
  • Darülelhan = Konservatuar
  • Darülfünun
    • Encümen-i Daniş adlı kurul, Darülfünun’un ders kitapları ve müfredatını hazırladı.
    • 1933 yılında Atatürk döneminde İstanbul Üniversitesi‘ne dönüştürüldü.
  • Mekteb-i Maarif-i Adliye = 2. Mahmut döneminde memur yetiştirmek amacı ile açıldı.
  • İlk Ermeni okulu Kumkapı Mektebi.
  • İlk ABD okulu Robert Koleji.
  • Osmanlı’da ilk açılan yabancı okul Fransız Sen Benoit Koleji.
  • İlk İran okulu Debistan-ı Uhuvvet İraniye.

Toprak ve Mali Sistem

Bir Cevap Yazın
Miri TopraklarMülk TopraklarVakıf Toprakları
  • Devletin fetihlerle aldığı ve mülkiyetinin kendine ait olduğu topraklardır.
  • Bu toprakların mülkiyeti satılmaz ve devredilemez.
  • Reaya bu toprakların sadece tasarruf hakkına sahip olmuştur.
  • Mülkiyeti halka ait olan topraklardır.
  • Bu topraklar satılabilir, miras bırakılabilir, vakfedilebilirdi.
  • Geliri kamu yararı için kullanılan arazilerdir.
  • Buralardan vergi alınmazdı.
  • Bu arazilerin denetimcisi kadılardır.
  • Paşmaklık : Geliri padişahın annesi ve kızlarına ayrılan topraklardır.
  • Yurtluk : Geliri sınır boylarında oturanlara ayrılan topraklardır.
  • Ocaklık : Geliri kale muhafızlarına ve tersanecilere ayrılan topraklardır.
  • Malikane : Gelirleri devlete yararlılık gösterenlere ayrılan topraklardır.
  • Mukaata : Geliri doğrudan hazineye aktarılan topraklardır.İltizam usulü uygulandığı topraklardır.
  • Vakıf : Kamu yararına veya dini, sosyal kurumlara ayrılan topraklardır.
  • Mekruk : Otlak yayla ve mera
  • Mevat : İşe yaramayan topraklardır.Kullanılmayan.
DİRLİK
HASZEAMETTIMAR
  • Geliri 100.000 akçeden fazla olan arazilerdir.
  • Bu toprağın geliri padişahtan başka hanedana mensup kişilere, vezirlere, beylerbeylerine, sancakbeylerine, defterdarlara veziriazam, nişancı gibi yüksek rütbeli devlet adamlarına verilirdi.
  • Geliri 20.000 akçe ile 100.000 akçe arası olan arazilerdir.
  • Bu toprağın gelirleri kadı ve subaşı gibi devlet görevlilerine verilirdi.
  • Geliri 3.000 akçe ile 20.000 akçe arası olan topraklardır.
  • Tımar sahipleri senelik gelirin bir kısmının ayrılmasından sonra geriye kalan gelirle asker beslemek zorundaydı.
 Paralar

Cinsiİsmi
Osman BeyBakırAkçe(Kara Akçe)
Orhan BeyGümüşAkçe(Ak Akçe)
Fatih Sultan MehmetAltınSikke – İhasene
AbdülmecitKağıtKaime
AbdülmecitDemirMecidiye
Şeri Vergiler

  • Öşür = Müslümanların ürünlerinden peşin olarak alınan vergilerdir.
  • Haraç = Gayrimüslimlerden peşin alınan vergidir.
  • İspenç(Çifthane) = Bir adamın 2 öküzü varsa devletin tarlasını sürdüğü vergiye çifthane denir.Eğer bu gayrimüslimse İspençtir.
  • Cizye = Gayrimüslimlerin askere gitmeme karşılığında ödedikleri vergidir.
  • Ağıl = Küçük baş hayvan barınaklarından alınan vergidir.
  • Ağnam = Küçük baş hayvanlardan alınan vergidir.
  • Çiftbozan = Mazeretsiz 2 yıl üst üste toprağını ekmeyenden alınır.3. yıl ekmezse toprak elinden alınır.
  • İhtisap = Panayır vergisidir.Esnaftan alınır.
Örfi Vergiler

  • İmdadiye Seferiye : Seferdeyken alınır.
  • İmdadiye Hazariye : Barış zamanında alınır.
  • İane-i Cihadiye : Cihad zamanı alınır.

Devlet savaşa hazırlanırken İmdadiye Hazariye alır.Sefer sırasında alırsa İmdadiye Seferiye alır.Eğer bu yapılan gayrimüslime karşı savaşsa İane-i Cihadiye alır.

  • İzni-i Sefine : Boğazdan geçiş vergisidir.İzin vergisidir.
  • Kürekçi : Gemilerdeki kürekçiler için alınır.
  • Avarız : Olağanüstü durumlarda alınır.2. Beyazıt zamanı olabilir.
  • Derbent : Köprü, yol ve geçitlerden alınır.
  • Bac : Pazarlardan alınır.
Osmanlı Ekonomisini Etkileyen İlkeler

İaşecilik(Provizyonizm)GelenekçilikFiskalizm
Reayanın refahını sürekli kılmak için öncelikle istenilen kalitede ve uygun fiyata yeterli malın bulunması ilkesidir.Bu ilke mali ve sosyal ilişkilerde mevcut dengeleri korumayı ve var olan düzeni bozacak değişme eğilimlerini engellemeyi ifade eder.Hazineye ait gelirleri mümkün olduğu kadar yüksek düzeye çıkarmak ve ulaştığı düzeyin altına inmesini engellemeyi amaçlayan ilkedir.
Ek olarak

  • Muhassıl = Vergi tahsildarı.(19. YY)
  • Mekkari Taifesi = Özel ulaşım ve mal naklini yürüten teşkilat.
  • Menzil Teşkilatı = Haberleşmedeki hız ve güvenliği sağlamak için görevlendirilmiş grup.
  • Derbent Teşkilatı = Geçit, yol, köprülerde ticari güvenliği bakım ve onarım sağlayan yapı.
  • Tacir-i Mütemekkin = Malın ucuz olduğu dönemde satın alarak depolayan sınıf.
  • Tacir-i Seffar(Hace) = Bir bölgeden aldığı malı başka yere taşıyan sınıf.
  • Gedik = İş yeri açma izni.
  • İntikrar = Karaborsacılık.
  • Pir = Lonca reisi.
  • Yiğitbaşı = Lonca güvenlikçisi.
  • Kahya – Kethüda = Lonca ile hükümet arasındaki işleri yürüten kişiler.
  • Narh = Eksik rekabet şartlarından dolayı fiyatlara müdahale edilmesi.
  • İltizam = Uzak bölge vergilerinin ihale usulü ile toplanması.
  • Malikane = Mukataların ömür boyu kiralanması sistemi.
  • Merkantalizm = “Bir ülkenin zenginliği elindeki madeni ile bellidir.” fikridir.Avrupa’da 16. ve 17. YY geçerli oldu.
  • Tağşiş Uygulaması = Osmanlı devletinde paranın altından, gümüşten yapıldığı zamanlarda paranın içindeki değerli metal oranını düşürerek paranın değerini de düşürmektir.
  • Sikke Tecdidi = Bir padişah tahta çıktığında sikke yeniletilmesi işlemi.
  • Ehl-i Hiref = Zanaatkarlar birliği.
  • Mudabere = İş ortaklığı.
  • Bedesten = Kapalı çarşı.
  • Emtia = Belli bir fiyat karşılığında satışı yapılan mamul.
  • Reftiye = İhracat vergisi.
  • Amediye = İthalat vergisi.
  • Vezzan = Paraların altın ve gümüş ayarını yapan görevli.
  • Müstahfız(Dibedan) = Çarşu bekçisi.
  • Yedi Vahit = Devlet tekeli.
Bankacılık

  • Bank-ı Dersaadet, Osmanlı’da ilk bankadır.Galata Bankerleri açmıştır.
  • Bank-ı Osmani, yabancı sermayeli ilk bankadır.Merkezi Londra’dır.Para basma yetkisine sahiptir.İngilizler açmıştır.
  • Bank-ı Şahane-i Osmani, Bank-ı Osmani adını değiştiriyor.
  • Ziraat Bankası, milli sermayeli ilk bankadır.Temelini tanzimat döneminde açılan Memleket Sandıkları ve Emniyet Sandıkları oluşturur.Ahmet Mithat Paşa tarafından kuruldu.

Hukuk

Bir Cevap Yazın
  • İlk kadı atamasını Osman Bey yapmıştır.
  • Taht kadısı 1. sınıftır.(İstanbul, Bursa, Edirne)Padişah atar.
  • Mevleviyet kadısı 2. sınıftır.Kazasker atar.
  • Kadılar kazada belediye başkanıdır.
  • Vakıfları denetler.
  • Esnafları denetler.
  • Evlenme boşanma(adalet) sağlar.
  • Bir bölgenin noteridir.
  • Maaş almazlar.

Türkiye Cumhuriyetinde Mali Müşavirlerin attığı imza noter kabul edilir.

Tanzimat Dönemi MahkemelerTanzimat Sonrası Mahkemeler
  • Şeri Mahkeme = Müslüman
  • Konsolosluk = Fransa’ya verilen kapitülasyonlardan dolayı açılmıştır.Fransız tüccarların davasına bakar.
  • Cemaat = Gayrimüslim
  • Nizamiye = Karma mahkemelerdir.
  • Ticaret Mahkemesi

Burada hukuk ikiliğine yol açmıştır.

Tanzimattan sonra Osmanlı’da çıkarılan hukuk ikiliği Medeni Kanun ile kaldırılmıştır.

  • 1873 yılında, mahkeme kararlarını ve kanunları duyurmak için Ceride-i Mahakim adlı gazete çıkarılmıştır.
  • 1901’den sonra Ceride-i Mahakim isimli gazete Ceride-i Mahakim Adliye ve sonrada Ceride-i Adliye olarak değiştirilmiştir.
Mahkemedeki Davaların Aşamaları

  1. Divan üyeleri görüşür.
  2. Nişancı yazar.
  3. Padişaha sunulur.
  4. Mühimme defterine yazılır.
  5. Ferman duyurulur.

Osmanlı devletinde Kazasker(Adalet Bakanlığı) 2. Mahmut döneminde kaldırılınca yerine Maarif Nezareti ve Nezareti Adevi adıyla kuruldu.

Hakkaniyet Çemberi

Adalet Çemberi

Ek olarak

  • Darülaceze : Yoksunlar evi
  • Darülşafaka : Çocuk yurtları
  • Darüleytam : Yetim yurdu
  • Darüledayi : Tiyatro
  • Darülelhan : Konservatuar
  • Hilal-i etfal : Çocuk Hastanesi
  • Vakıf Gureba : Kimsesizler hastanesi

Tereke Defteri : Osmanlı devleti içinde aile yapısının yazıldığı defterdir.Türkiye Cumhuriyetinde Tereke defteri devam eder.

Toplum ve Taşra Teşkilatı

Bir Cevap Yazın
SeyfiyeİlmiyeKalemiye
  • Kılıcı olanlar buradadır.
  • Yönetici ve askeri olanlar seyfiyedir.
  • Temsilcisi Veziriazamdır.
  • Din, eğitim, hukuk
  • Şeyhülislam temsilcileridir.
  • Medrese mezunudurlar.
  • Eli kalem tutanlar, yazanlar
  • Devletin bürokrasi, diplomasi işlerine bakan sınıftır.
  • Usta-Çırak hiyerarşisi ile yetişirler.
  • Veziriazam
  • Vezir
  • Kaptan-ı Derya
  • Yeniçeri Ağası
  • Beylerbeyi
  • Sancakbeyi
  • Şeyhülislam
  • Kazasker
  • Kadı
  • İmam
  • Müezzin
  • Kadı Naibi
  • Hatip
  • Defterdar
  • Nişancı
  • Reisülküttap
  • Divan Katibi
  • Nakibü’l Eşraf
  • Vakanüvis
  • Hz. Muhammed’in soyundan gelen Seyid ve Şeriflerin gelir, isim vb. durumlarını kayda alan kişiye Nakibü’l Eşraf denir.
  • Nakibü’l Eşraf defterlerine de Şecerey-i Tayyibe adı verilir.
Ek olarak

  • Amanname : Yabancı ülke içindeki dolaşımını kolaylaştırmak için verilen belge.
  • Bed-i Besmele : Şehzadenin ilk derse başlaması.
  • Fetih Şadumanlığı : Kazanılan askeri zaferler.
  • Gülbank : Yeniçeri duası.
  • Düzen Akçesi : Yeniçeri ocağına yeni kayıtlılara verilen para.
  • Çıkma(Bedergah) : Acemi ocağından diğer birliklere geçiş.
  • Millet Sistemi : Toplumun dine göre şekillendirilmesi.
Taşra Teşkilatı

BirimAdaletGüvenlikYönetici
EyaletKadıSubaşıBeylerbeyi
SancakKadıSubaşıSancakbeyi
KazaKadıSubaşıKadı
KöyNaibYiğit BaşıKethüda
  • Hicaz(Mekke – Medine), en imtiyazlısıdır.Vergi vermezler, askere gitmezler.
  • Tunceli(Dersim), Hakkari(Çöremelik), Bingöl(Solhan) ve Diyarbakır(Amed) özerk bölgelerdi.Osmanlı vergi almazdı ve askere gitmezlerdi.Bunlar Yurtluk Ocaklıklara girerler.
Taşra Görevlileri

  • Kapan Emini : Pazarlara gelen ürünlerin tartılması, adaletli dağıtımının yapılması işlerini yürütür.
  • Muhtesib : Esnafın denetimini yapan üretimin kaliteli yapılıp yapılmadığını, belirlenen fiyatlara uyulup uyulmadığını denetler.
  • Gümrük ve Bac Eminleri : Zanaat ve ticaret faaliyetlerinde bulunan kişilerden vergi toplarlar.
  • Beytülmal Emini : Kamu çıkarlarının koruyucusudur.
    • Kocabaş : Kazalardaki gayrimüslimlerin asayiş işlerine bakar.
Salyaneli EyaletlerSalyanesiz EyaletlerÖzel Yönetimli Eyaletler
  • Merkezden uzak yerlerdir.
  • Yıllıklıdır.
  • İltizam sistemi ile vergi alınır.
  • İltizamda ihaleyi alan kişiye Mültezim denir.
  • Merkeze yakın eyaletlerdir.
  • Yıllıksızdır.
  • Tımar sisteminin uygulandığı eyaletlerdir.
  • İç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlı Devleti’ne bağlı, yöneticilerinin padişah tarafından belirlendiği yerlerdir.
  • Erdel, Eflak ve Boğdan yıllık vergilerini ödemelerinin yanında ihtiyaç duyulduğunda Osmanlı Devleti’ne savaşlarda asker de yollarlardı.
  • Hicaz bölgesi kutsal yerlerin olduğu özel yönetime sahip bir bölgeydi.Buradan vergi alınmaz, asker toplanmazdı.
  • İdarecilerine Han, Emir, Şerif, Voyvoda adları verilirdi.
  • İltizam ömür boyu verilirse Malikane olur.

Merkez Teşkilat(Saray ve Divan-ı Hümayun)

Bir Cevap Yazın
Birun : Dış kısmı
Enderun : İç kısmı
Harem : Kız kısmı
Birun

  • Sarayın dış kısmıdır.
  • Elçiler kabul edilir.
  • Divan-ı Hümayun toplantıları Babüssade kapısında Kubbealtı’nda toplanır.

Divan-ı Hümayun toplantıları 19.YY’da Babüssade kapısında değil, Sadrazam Konağı isimli Babali’de yapılır.

Enderun

  • Sarayın iç kısmıdır.
  • Türk öğrencisi alınmaz.Türk bürokrasisi oluşmaması için Türk öğrencisi alınmaz.
  • Devlet memuru yetişir.
  • 1. Murat tarafından 1363 senesinde Edirne’de kurulmuştur.

Osmanlı devletinin devşirmediği tek millet yahudilerdir.

Harem

  • Sarayın kız kısmıdır.
  • Okul gibidir.Enderun gibidir.
  • Padişah ve ailesinin özel hayatını geçirdiği yerdir.
  • Erkek çocuk doğuran sultana Haseki denir.

Osmanlı devletindeki ilk devşirme Haseki sultan, Orhan beyin eşi Holifera Hatun’dur.Türkçe isim olarak biz ona Nilüfer Hatun diyoruz.

  • Ak Hadım Ağaları : Saray amiridir.
  • Baltacılar : Saray dışında kullanılan müstahemler.
  • Bostancı : Saray kasırlarının bekçileridir.
  • Çakırcılar : Av işlerinden sorumludurlar.
  • Çavuşlar : Padişah yaveridir ve fermanları tebliğ ederler.Tanzimattan sonra Mabeyn Müşiri oldu.
  • Çaşnıgir : Sofra hizmetlerinden sorumludur.
  • Çuhadar : Padişahın giyiminden sorumludur.
  • Dülbentçi : Padişahın iç giyiminden sorumludur.
  • Emir-i Alem : Mehterhanenin en üst amiridir.Aynı zamanda  bayrak, sancak sorumlusudur.
  • Haseki Sultan(Kadın Efendi) : Padişah eşi.
  • Hekimbaşı : Sayıları yirmi civarındadır ve ulema sayılırlardı.
  • Hünker Dairesi : Harem’de padişaha ait kısımdır.
  • Kara Hadım Ağaları : Haremde görevlidiler.
  • Mehteran : Askeri bando takımıdır.
  • Müteferrikalar : Sultanın maiyetinde bulunan memurlardır.
  • Müneccimbaşı : Yıldız ilmini bilen kişilerdir.Takvim tertibinden sorumludurlar.
  • Padişah Hocası : Hünkar hocalarıdır.
  • Peykler : İlk dönemlerde postacı ve muhafızlardır.
  • Rikabdar : Padişahın ayakkabılarından sorumludur.
  • Sır Katibi : Padişahın özel katibidir.
  • Silahtar : Padişahın silahlarından sorumludur.
  • Sim Sakalar : Divan’da hizmet eder ve Hırka-i Saadet Dairesi’nin taşlarını yıkarlar.
  • Şatırlar : Uzak yerlere gönderilen postacılardır.
  • Valide Sultan : Padişah annesidir.
Divan-ı Hümayun

  • Devlet ve millet sorunlarının tartışılıp karara bağlandığı ve en son söz hakkının padişahın olduğu bakanlar kuruludur.
  • Orhan bey kurmuştur.

Divanı 2. Mahmut kaldırıp yerine Heyeti Vükela’yı kurmuştur.

  • Alınan kararlara Hüküm, bu hükümlerin kaydedildiği deftere Mühimme Defteri denir.
  • Bu hükümleri yazıya Tahvil, Rüus, Amedi ve Beylikçi kalemleri geçirir.

2008 yılı itibaren Recep Tayyip Erdoğan kararıyla Mühimme defteri yazılmaktadır.İsmide Mühimmedir 🙂

  • Dinav-ı Hümayın en son karar organıdır.
  • Alınan kararlar hakkında, dine uygunluğu hakkında ise Şeyhülislam’ın verdiği karara İfta, yayınladığına Fetva denir.
Sadrazam(Vezir-i Azam) – Başbakan

  • Padişahtan sonra en yetkilidir.
  • Padişah mührünü taşır.
  • Serdar-ı Ekrem ünvanıyla ordunun başına geçer.
  • Sadrazamın yerine Sadaret Kaymakamı bakar.
  • Devletlü, fehametlü gibi ünvanlar aldılar.
  • İlk Vezir-i Azam Çandarlı Halil Paşa’dır.
Vezir(Kubbealtı) – Bakan

  • Devlet işlerine yardımcı olur.
  • Sayıları artmıştır.Devletin iş yükü ve sınırları artmasından dolayı sayıca artmıştır.
  • İlk vezir Alaaddin Paşa’dır.
Kazasker – Milli Eğitim ve Adalet Bakanı

  • Müderris ve kadı ataması yapar.Taht kadısı hariç.Tarh kadısını padişah atar.
  • Doğuştan Türk ve müslüman olmak zorundadır.
  • Türk olduğu için medrese çıkışlıdır.
  • Divana gelen davalara son şeklini verir.
  • Tuttuğu deftere Ruznamçe denir.
  • Rumeli ve Anadolu’da olmak üzere iki tanedir.
  • Kazaskerlik makamının ilk atamasını yapan 1. Murat’tır.
  • İlk Kazasker Çandarlı Kara Halil Paşa’dır.
Nişancı

  • Devletin yazışma işlerinden sorumludur.
  • Yazılı belgelere padişahın tuğrasını çeker.
  • Tapu ve Kadastro işlerine bakar.
  • Feth edilen bölgelerin sosyo ekonomik yapısı ve demografik yapısını “Tahrir” Defterine kaydeder.
  • Örfi hukukun temsilcisidir.
  • Tevki, Müftiy-i Kanun, Tuğrai, Mühürdar gibi isimler aldı.
  • İlk nişancı Muhammed Asgarül Cezeri’dir.
Reisü’l Küttab – Hariciye Bakanlığı

  • 17. YY’da Nilancıdan ayrılarak devletin dış yazışmalarından sorumlu hale getirilmiştir.
  • İlk reisülküttap Ömer Avni Efendi’dir.

Divanda toplantı gündemini belirleyen ve sıraya koyan Reisü’l Küttab’dır.

Defterdar – Maliye Bakanı

  • Bütçe yapar.
  • Rumeli ve Anadolu olmak üzere iki tanedir.
  • Paranın değerini korur, Kapıkulu ulufelerini dağıtır.Hazinenin anahtarını taşır.
  • İlk defterdarlık, 1. Murat zamanında kuruldu.

Osmanlı’da ilk bütçe yapan Orhan Bey’dir.

Osmanlı devletinde padişahtan sonra tek ferman çıkarma yetkisi Defterdar’dadır.

Kaptan-ı Derya

  • Kanuni zamanında 16. YY’da divana üye olmuştur.
  • Denizcilik ile ilgili kanunların çıkmasını hızlandırmıştır.
  • Doğal divan üyesi değildir.
  • İlk divan üyesi Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa’dır.
Yeniçeri Ağası

  • Rütbesi vezir ise toplantılara katılır.
  • Ordunun durumu hakkında bilgi verir.
  • Fatih ile kaldırılan ağalık makamı Yavuz ile yeniden geldi.Aradaki dönemde makamın adı Sekbanbaşı‘dır.
Şeyhülislam – Müftü

  • Fetva ve İfta verir.
  • Son divana üye olandır.
  • İlmiye sınıfının başkanıdır.

Şeyhülislam protokolde Sadrazam’a denk sayılır.

İstanbul’un İdaresi

  • Veziriazam
    • Merkezin tamamından sorumludur.
    • Bu konu ile ilgili Divan’a bilgi verirlerdi.
  • Yeniçeri Ağası
    • İstanbul’un güvenliğinden sorumludur.
  • Şehremini
    • Şehrin belediye işleriyle ilgilenirdi.
  • Taht Kadısı
    • İstanbul’un adalet ile ilgili işlerinden sorumluydu.
  • Mimarbaşı
    • İmar işlerini düzenler.
  • Muhtesip
    • Çarşı, pazar ve ticaret işlerinden sorumluydu.

Kültür Medeniyet

1 Yanıt
Hükümdar

  • Yasakname : Osmanlı padişahları herhangi birşeyi yasaklayabilirler.Bunada yasakname denir.
    Osmanlı devletinde ilk alkol ve tütün yasaklayan ilk padişah I. Ahmet‘tir.
  • Ferman : Herhangi bir konuda emir verir.
  • Adaletname : Herhangi bir bölgedeki haksızlığı giderir.Buna adaletname denir.
  • Kanunname : Herhangi bir konuda kanun çıkarır.
  • Beratname : Memur atama veya görevden alma.
  • Kulluk Hakkı : Devşirme çocuğu öldürür.
  • Müsadere : Devlet, memurunun mallarına el koyar.
    İlk uygulayan Fatih Sultan Mehmet‘tir.Çandarlı Halil’in bütün mallarına el koydurmuştur.
Kasap Cezası : Kayseri ve Afyon’da kasap açtırıp zararına iş yaptırmaktır.
  • Padişahın emirlerine Hatt-ı hümâyun denir ve Ferman ile duyurulur.
  • Hükümdarlık sembollerinde ok ve yay yoktur.Çünkü bu ikisi bağımsızlıktır.
  • Dünya tarihinde ilk sultan ünvanını kullanan Gazneli Mahmut‘tur.
  • Osmanlı tarihinde ilk sultan ünvanını kullanan Orhan Bey‘dir.Kullandığı ünvan ise, Sultanü’l Guzat‘ır.
  • Hüdavendigar, han, padişah I. Murat‘tan itibaren kullanılmaktadır.
  • Osmanlıda şehsadeler 12 yaşında sancaklara gönderilir.Yanlarına lala verilir.Çelebi(bilgili şehsade) ünvanını alırlar.
    Kütahya, Amasya, Çorum, Çankırı, Manisa, Antalya, Sivas ve Trabzon Anadolu’da ki şehzade sancaklarıyken, Kefe Kırım’da bulunan ve Anadolu dışında olan tek şehzade şehridir.
    Rumeli’de şehzade sancağının olmamasında; Savcı Bey İsyanı ve Fetret Devri‘nde Rumeli’de yaşananların etkisi olmuştur.
  • Sancak Sistemi‘ni kaldırıp, Kafes Sistemi‘ni getiren padişah 3. Mehmet‘tir.
  • 1. Ahmet kafes sisteminden gelen ilk padişahtır.
  • 1. Ahmet, Ekber ve Erşad sistemini getirdi.Kanuni Esaside Ekberiyet yani yazılı hale getirildi.
Başkentler

  • Söğüt : Kuruldu.Domaniç yaylağına gitmişlerdir.
  • Karacahisar : Osmanlı devletinin ilk feth ettiği yer.
  • Bilecik
  • Bursa : Orhan bey aldı.
  • İznik : Orhan bey aldı.
  • Edirne : 1. Murat, Sazlı Dere savaşıyla aldı.
  • İstanbul

İstanbul hariç diğer başkentler kuruluş başkentidir.İstanbul yükselme başkenti.

  • İlk saray Orhan bey döneminde Bursa’da Bey Sarayı‘dır.
    Günümüzde yoktur.
    Bursa’nın Yenişehir ilçesinde yıkılmış olan Bey sarayının aynısı yapılmaktadır.
  • En uzun yönetim sarayı Topkapı’dır.Fatih zamanında yapıldı.
Devlete Verilen İsim

  • Devlet-i Aliyye : Yüce devlet.
  • Devlet-i Muazzama : Büyük devlet.
  • Devlet-i Ebed Müddet : Ebedi devlet.
  • Saltanat-ı Alem Penah : Cihanın saltanat yeri
  • Saltanat-ı Adalet Divanı : Adaletli sultanlık
  • Memalik-i Mahruse : Korunmuş memleket
Sancak Sistemi

  • Başlatan Orhan Gazi
  • Sancak sistemi ile ilk tahta çıkan 1. Murat
  • Sancak sistemini yasallaştıran 2. Mehmet
  • Sancakta yetişerek son tahta çıkan 3. Mehmet
  • Sancağa çıkmadan ilk padişah olan 1. Ahmet
  • Sarayda şehzadelerin yetiştiği mektebe Şehzadegan denir.
  • Kafes sisteminde şehzadelerin kapalı tutuldukları kısma Şimşirlik denir.
  • Osmanlı devletinde padişahlar Eyüp Sultan’da yapılan Cülus Töreni ile tahta çıkmış ve Kılıç Kuşanmışlardır.
  • Cülus Bahşişini ilk kez dağıtan padişah 1. Beyazıt’tır.Bu uygulama 2. Mehmet döneminde kanun haline getirilmiştir.
  • Halife ünvanının ilk kez resmi olarak kullanımı Küçük Kaynarca Antlaşmasıdır.
Taht Veraseti ve Düzenlemeler

  • Osman ve Orhan Beyler Dönemi : Ülke hanedanın ortak malıdır.
  • 1. Murat Dönemi : Ülke hükümdar ve oğullarının malıdır.
  • 2. Mehmet Dönemi : Ülke hükümdarın malıdır.
  • 1. Ahmet Dönemi : Ekber ve Erşed Usulü ile tahta hanedanın en büyük ve iyi yetişmişinin geçmesi kuralı getirilmiştir.
  • 2. Mahmut Dönemi : Hükümdar yetkileri bir sözleşme ile ilk kez sınırlandırılmıştır.(Sened-i ittifak)
  • Abdülmecid Dönemi : Hükümdarın yetkileri bir kanun ile ilk kez sınırlandırılmıştır.
  • 2. Abdülhamit Dönemi : Hükümdar yetkileri bir anayasa ile ilk kez sınırlandırılmıştır.

Rehberlikte Örgütlenme Sistemi

2 Yanıt
  1. Merkezileşmemiş – Uzmanlaşmamış Rehberlik Modeli
    • Bu model, rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi esnasında, öğrenci ile etkileşim içerisinde olan tüm personelin sorumluluğunun olduğunu savunmakta ve rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde birinci derecede öğretmenlerin görev alması gerektiğini vurgulamaktadır.
    • Okulda psikolojik danışman varsa, psikolojik danışmanın yapması gereken, öğretmen ve yöneticilere çalışmalarında yardımcı olmak, onlara rehberlik etmek, hizmetlerde koordinasyonu sağlamaktır.
    • Bu anlayışa göre, okullarda rehberlik hizmetlerinin yürütülebilmesi için uzman(psikolojik danışman) bulunmasında zorunluluk yoktur.Öğretmenler, rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde aktif kılınmalıdır.
  2. Merkezileşmiş – Uzmanlaşmış Rehberlik Modeli
    • Bu model, rehberlik hizmetlerinin ancak bu alanda eğitim almış, uzmanlaşmış kişiler tarafından yürütülebileceği görüşünü benimsemektedir.
    • Bu modelde de öğretmenlerin rehberlik çalışmalarına katılmaları beklenmektedir.Ancak öğretmenlerin katkıları, “bilgi verme” hizmetleri ile sınırlandırılmıştır.
    • Bu model, rehberlik hizmetlerinin merkezinde, psikolojik danışma hizmetini görmekte ve bu doğrultuda psikolojik danışma hizmetine ağırlık vermektedir.

Ülkemizde Rehberlik Hizmetlerinin Örgütlenmesi

Bakanlık Düzeyinde Örgütlenme Sistemi

  • 1. dereceden sorumlu Milli Eğitim Bakanı’dır.
  • İşleri genel müdürlükler yapar.
  • Bakanlıkta rehberlik hizmetlerini organize eden, planlayan yürüten Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü’dür.

İl ve İlçe Düzeyinde Örgütlenme Sistemi

  • 1. derecede sorumlu İl Milli Eğitim Müdürü’dür.
  • İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı veya Şube Müdürü vardır.
  • İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri, Okul Müdürlükleri, Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlükleri ve Rehberlik Hizmetleri İl Danışma Komisyonu İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısına bağlıdır.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri İl Danışma Komisyonu

  1. Yılda 2 kez toplanır.Eylül – Haziran.
  2. İl Milli Eğitim Müdürü başkandır.
  3. İl Milli Eğitim Müdürü katılıyor, yiyorsa İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı katılmasın.
  4. İlçe Şube Müdürü katılır.
  5. İlçedeki tüm RAM müdürleri katılır.
  6. RAM ve Rehberlik Danışma Hizmetleri bölüm başkanları katılır.
  7. İlköğretim ve ortaöğretimden 1 er okul müdürü katılır.
  8. Değişik kurumlarda çalışan en az 3 tane psikolojik danışman katılır.

RAM Düzeyinde Örgütlenme Sistemi

  • 1. derecede sorumlu RAM müdürü.
  • Merkez Müdür Yardımcısı/Yardımcıları vardır.

RAM Müdürü, ilin ve ilçenin rehberlik programının hazırlanmasını sağlar.(Kendisi yapmıyor birine yaptırıyor.)

Okullardan gelen raporların incelenmesini, değerlendirilmesini sağlar.

Kanundaki personelden mesleki becerisine göre bölüm başkanlığını belirler.

Kimin hangi bölümde çalışacağını belirler.

Herşeyin standartlara uygun olmasını sağlar.

İl danışma komisyonuna katılır.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Bölüm Başkanlığı, il veya ilçe rehberlik programını hazırlar.

Okullardan gelen program ve raporları değerlendiriyor.

İhtiyacı olanlara psikolojik danışman ve rehberlik hizmeti verir.

Okulların rehberlik servislerine bilgi ve teknik destek sağlar.

Özel Eğitim Hizmetleri Bölüm Başkanlığı, özel gereksini olan bireylerle uğraşıyor.

Kuruma başvuran özel gereksinimi olan öğrenciyle ilgili tanılama yapar.

Yönlendirme yapar.

İzleme Yapar.

Kurumlarla iş birliği yapar.

Kişilere ve ailelere destek verir.

Okul Düzeyinde Örgütlenme Sistemi

Genellikle buradan soruyorlar….***

Okul Düzeyinde Örgütlenme Sistemi

 

En çok değinilen Psikolojik Danışman/Danışmanlar ve Sınıf Rehber Öğretmenleridir.

Okul Müdürünün Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerine İlişkin Görevleri

  • Uygun fiziksel mekanı hazırlar.
  • Okulun psikolojik danışman ihtiyacını karşılanmasını sağlar.
  • Sınıf rehber öğretmenlerinin hangi sınıfa bakacağını belirler.
  • Okulun rehberlik programlarını ve uygulamalarını sağlamak ve izlemek.
  • Okul rehberlik yürütme komisyonunu kurmak ve bu komisyona başkanlık etmek.

Müdür Yardımcılarının Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerine İlişkin Görevleri

  • Rehberlik hizmetleriyle ilgili doğrudan bir görevi yoktur.

Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerine Yürütme Komisyonu

  • Yılda en az 3 defa toplanır.Eylül, Şubat, Haziran.
  • Başkan, Okul müdürüdür.
  • Müdür yardımcısı katılır.
  • Ne kadar psikolojik danışman varsa alayı katılır.
  • En az bir tane her sınıf düzeyinden sınıf öğretmeni katılır.
  • Okul aile birliği temsilcisi katılır.
  • Disiplin kurulu temsilcisi katılır.
  • Öğrenci temsilcisi katılır.

Psikolojik Danışma Kuramları

Bir Cevap Yazın
Psikolojik Danışmada Kullanılan Yaklaşımlar
Güdümlü(Geleneksel) Psikolojik Danışma YaklaşımıGüdümsüz(Demokratik) Psikolojik Danışma Yaklaşımı
Psikolojik danışmanın yönlendirmesinde sorunları ben çözüyorsam güdümlü.Karşıdaki insanla iletişim kurmalı, onu desteklemeli, onu özerk yapmalı ve sorunu kendi çözmesine yardımcı olmalıdır.

Psikolojik Danışma Kuramları

Varoluşçu Kuram(Existansiyalizm)
  • Bu kuram insanı, gelişme çabası içerisinde olan özgür bir varlık olarak ele almaktadır.Varoluşçu kuram’a göre, insanın yaşamdaki amacı varlığını, varoluşunu yaşamaktır.
  • İnsan özgür bir varlıktır ve yaşamı anlamlı kılan insanın kendisidir.
  • Ancak insanın varoluşunu tehdit eden bir ölüm gerçeği vardır.Bu gerçek, insanda kaygı ve mutsuzluk meydana getirir.Bu nedenle insan, yaşamın bir anlamının olmadığını düşünebilir ve bu düşünce de insanın ruh sağlığını olumsuz etkiler.
  • Bu noktada psikolojik danışmanın amacı, bireyin kendisi için sorumluluk alabilmesini, bağımsızlığını kazanabilmesini, yaşamı anlamlı kılabilmesini ve varoluşunu yeniden yaşayarak tüm potansiyelini ortaya koyabilmesini sağlamaya çalışmak olmalıdır.
  • Bu kuramda içinde bulunulan an, şimdinin farkına varılması önemli bir noktadır.Bu yaklaşıma göre psikolojik danışman, danışanın şimdinin farkına varmasını, şimdiyi yaşamasını, yaşamını anlamlı kılacak eylemlerde bulunmasını ve danışanın kendi olmasını sağlamaya çalışmalı, bu doğrultuda danışanı teşvik etmelidir.
Hümanistik(İnsancıl) Kuram – Danışandan Hız Alan

Benlik görürsen hümanistiği yapıştır.

  • Bu kurama göre insan özünde iyi bir varlıktır ve her insan kendini gerçekleştirme eğilimi ile dünyaya gelir.Bu kuramın önemli temsilcilerinden Rogers’a göre insan, gelişme gücünü kendinden alan, her an gelişmekte olan, iyiye yönelik bir varlıktır.İnsan kötü olmuşsa, bu durum çevresel faktörler, engellenmeler ve çatışmalar sonucunda olmuştur.
  • Bu kuramda danışman ile danışan arasında eşit düzeyde bir ilişki kurulması önemlidir.
  • Rogers’a göre terapi sürecinde danışan yüreklendirilir, istekli hale getirilir ve kendisini anlamasına fırsat verilirse, danışan savunucu olmaktan sıyrılıp, sorunlarını daha rahat çözebilmektedir.
  • Bu noktada danışanın kişiliğine saygı duymak, danışanı koşulsuz kabul etmek, danışanın kendi hayatını düzene koyabilmesi için ona imkanlar sunmak, danışanın özerkliğini geliştirecektir.
  • Hümanistik kuram, sorunları anlamak ve çözümlemek için “şimdi ve burada” kavramına vurgu yapmıştır.Bu kurama göre sorunları anlamak için bireyin çocukluk yaşantılarına inmeye gerek yoktur.Bugünkü durum, hem geçmişin sonu hem de geleceğin başıdır.Şimdiye eğilmek, şimdide hissedilenlere yoğunlaşmak daha önemlidir.
Psikanalitik Kuram
  • Bu kurama göre insan doğası doğuştan kötüdür.Çünkü cinsellik ve saldırganlık gibi iki tane yıkıma yönelik dürtünün hegemonyası altındadır.Psikanalitik kurama göre insan davranışları esas olarak bilinçaltı süreçlerle bağlantılıdır.
  • Bireyin toplumca onaylanmayan, yasaklanan, engellenen duygu, istek, arzı ve düşünceleri bilinçaltına itilmekte ve bilinçaltına itilen bu durumlar davranışları etkilemektedir.
  • Bu doğrultuda danışman, bilinçaltına itilmiş her şeyin açığa çıkmasını ve bunların yorumlanmasını sağlayarak bireyin bilinçli hale gelmesine yardımcı olur.
  • Bireyin bilinçaltında bulunan her şeyi açığa çıkarmak, ancak bir takım analitik yöntemlerle ve uzmanların yönlendirmesinde gerçekleşecek bir durumdur.
  • Bu noktada Psikanalitik kuram psikolojik ölçme araçlarından ve projektif testlerden yararlanmaktadır.Bu testlerle birlikte özellikle rüya analizi, serbest çağrışım, transferans(aktarım), yorumlama bu süreçte kullanılan tekniklerdir.
Davranışçı Kuram
  • Bu kurama göre insan doğuştan ne iyidir ne de kötüdür.İnsan doğası doğuştan nötr’dür.Boş bir levha(Tabula Rasa) gibidir.
  • Bütün davranışlar öğrenilmiştir.Kişiliği belirleyen davranışların hepsi sonradan kazanılmıştır.
  • Davranışçı kurama göre, insan sorunlarının çoğu öğrenilmiş sorunlardır.
  • Bu doğrultuda davranışçı kuram, istenmeyen davranışları, sorunları ortadan kaldırmak ve bunların yerine istenen davranışları yerleştirmek ister.Bunun için danışman, çevresel koşulları değiştirip, kontrol altında tutarak sağlıksız davranışları sağlıklı olanla değiştirir.
  • Davranışçı kuram, istenmeyen davranışları, sorunları ortadan kaldırmak için de klasik ve edimsel(operant) koşullanmanın ilkeleri başta olmak üzere birçok teknikten(sistematik duyarsızlaştırma, eşik yöntemi, bıktırma yöntemi, zıt uyarıcılar yöntemi, pekiştirme tarifeleri) yararlanmaktadır.
Akılcı – Duygusal Kuram(ABC Yöntemi)(ALBERT ELLİS)
  • İnsan hem rasyonel(akılcı) hem de irrasyonel(akıl dışı) düşünme potansiyeline sahip bir varlıktır.Bir başka deyişe, insanda hem mantıklı ya da doğru düşünme hem de mantıksız ya da çarpık düşünme potansiyeli vardır.
  • Ancak insanın verimi, başarısı, mutluluğu rasyonel düşünce ve davranışlarına bağlıdır.
  • Bireyin duygu, düşünce durumu, olayları anlamlandırma biçimi bireyin gideceği yönü, hareket tarzını belirlemektedir.Akılcı – Duygusal kuramda amaç, bireyin sahip olduğu mantıklı ve akılcı olmayan yaklaşımlarını, içsel konuşmalarını, akılcı ve mantıklı olan yaklaşımlarla, içsel konuşmalarla değiştirmesini sağlamaktır.
  • Bu kurama göre, bireyin mantıklı ve akılcı olmayan yaklaşımlarını, içsel konuşmalarını değiştirmek için de danışman bilişsel düşünce ile yoğum bir şekilde mücadele etmelidir.
  • A(Bir olay, mesela sınav) ————-> B(Olayları algılama ve anlamlandırma biçimi) ————-> C(Bir sonuç, sınav kaygısı)
Gestalt Terapisi
  • Bu kurama göre, bütün, kendisini oluşturan parçaların toplamından daha farklı ve daha anlamlıdır.
  • İnsan da bir bütün olarak çalışır.İnsan, organizmasını oluşturan parçaların bir toplamı değil, bu parçaların bir bütünlük içinde koordinasyonu ile bir sistemdir.
  • Ruh sağlığının temelinde bütünlük ve denge yatar.Bu bütünlük, denge bozulduğu anda ise, ruhsal sorunlar açığa çıkar.
  • Gestalt Terapisi’ne göre, organizmadaki denge hali psikolojik sağlığın temelidir.Ruh sağlığının temelinde, birçok farklı kişilik özelliğine rağmen, insanın bütün olarak dengede bulunuyor olması yatar.
  • Bu terapide danışmanın amacı, bireyin duygu, düşünce ve davranışlarında bütünlüğe ulaşmasını sağlayarak dengesizliği gidermektir.
  • Dengesizliği gidermek, dengeye erişmek için de, yarım kalan işlerin, bitirilmemiş işlerin bitirilmesi önemlidir.
  • Ayrıca bireyin geçmiş ve gelecekten ziyade şimdiye odaklanması, şimdide hissedilenlere yoğunlaşması bu terapide önemli bir noktadır.
Gerçeklik Terapisi(Glasser)

Bu kurama göre, yaşamanın amacı başarılı bir kimlik kazanmaktır.

  • Bu kurama göre, insanın asıl amacı başarılı bir kimlik kazanmaktır.
  • Bu kuramın en önemli temsilcisi Glasser’e göre psikolojik sağlığa ilişkin en önemli faktör, başarılı kimlik duygusuna sahip olmaktır.Başarılı kimliğin en temel özelliği ise bireyin kendisine olumlu değer biçmesidir.
  • Başarılı bir kimlik edinmek için bireyin sorumlu davranması, davranışlarının sorumluluğunu alması, gerçeği kabul etmesi şarttır.Eğer birey, gerçeklerle yüzleşmekten kaçar, sorumluluk üstlenmez, davranışlarının sorumluluğunu almaz ise sonuçta başarısız bir kimlik edinir ve bu kimliğin sonucu olarak yalnızlık ve acı duyguları çekebilir.
  • Gerçeklik terapisinde amaç, bireyin sorumluluk alma, gerçeklerle yüzleşme gibi becerileri edinmesine yardımcı olmak ve bireyin başarılı bir kimlik edinmesini sağlamaya çalışmaktır.
Fenomenolojik Kuram
  • Bu kurama göre bireyin davranışlarını etkileyen, biçimlendiren en önemli etken, bireyin kendisini ve çevresini o esnada anlamlandırma biçimi, bir başka deyişle fenomenidir.
  • Fenomen, kişinin öznel yaşantıları, kişinin kendisini ve dış dünyayı kendine özgü şekilde algılaması, anlamlandırma biçimidir.
  • Bu kurama göre, bireyin yalnızca dış görünüşüne ve davranışlarına bakarak anlamak, tanımak olanaksızdır.
  • Bireyi anlamak için onun iç dünyasına inmek, onun algı alanı içerisinde nelerin olup bittiğini görmek, onun olayları anlamlandırma biçimini anlamak gerekmektedir.
Transaksiyonel Analiz

İnsanlar doğuştan prens veya prensestirler ancak yaşama girince kurbağaya dönüşüyorlar.

  • Bu kuramın en öneli temsilcisi Berne, insan doğasıyla ilgili olumlu bir inanışa sahipken, insan yaşamıyla ilgili kötümser bir görüş belirtir.
  • Ona göre bireyler hayata olumlu bir yaşam rolüyle merhaba derler, ama çocukluk dönemindeki olumsuz yaşantılar, telkinler, etkileşimler çocuğun kendisini farklı algılamasına yol açmakta ve bireyin olumlu yaşam konumunu kaybetmesine yol açmaktadır.Sonrasında ise, patolojik gelişim ortaya çıkmaktadır.
  • Berne, Freud’dan çok etkilenmesine rağmen, geliştirdiği kuram psikanalitik kuramdan farklıdır.Yaklaşım, kişilik kuramında “çocuk”, “anne – baba” ve “yetişkin” benlik durumlarını kullanır.Transaksiyonel Analiz kuramında yer alan benlik durumları Freud’un, “id, ego ve süper ego” kavramlarıyla benzerlik göstermektedir.
  • Transaksiyonel Analiz Kuramı’na göre, ruhsal anlamda sağlıklı olan bireyler, her üç benliği duruma göre kullanırlar.Kimi yerde çocuk benlik durumunu kullanırken, kimi durumda ise yetişkin benlik durumunu kullanabilir.
  • Özellikle yetişkin benlik durumu, çocuk ve ana – baba benlik durumları arasında arabulucu görevindedir.
Elektik Kuram(Sentezci Kuram)
  • Elektik yaklaşıma göre, her psikolojik danışma kuramı, psikolojik danışma sürecini tek başına, herkesi tatmin edecek ve her türlü soruna cevap verecek şekilde yürütemez.
  • Her yaklaşımın tek tek incelendiğinde yeterli ve yetersiz yönleri vardır.
  • Bu doğrultuda bir kurama bağlanmak yerine, psikolojik danışma kuramlarını bir arada ve bireyin durumuna, problemin niteliğine göre ayrı ayrı kullanmak daha uygun olacaktır.