Aylık arşivler: Mayıs 2015

Türk Anayasa Tarihi

1808 Sened-i İttifak

  • Osmanlı tarihinin ilk anayasal belgesidir.
  • Padişahın yetkileri ilk kez sınırlanmıştır.
  • 2. Mahmut döneminde imzalanmıştır.
  • Misak niteliği taşır.
  • Padişah ile ayanlar arasında imzalanmıştır.

1839 Tanzimat Fermanı(Gülhane Hattı Hümayun)

  • Hukuk devletine geçişin ilk adımları atılmıştır.
  • Hukuki açıdan ferman niteliğindedir.
  • Hukuk ve yönetim alanında düzenlemeler yapılmıştır.

1856 Islahat Fermanı

  • Gayrimüslimlere küçük düşürücü(gavur) sözler yasaklanmıştır.
  • Hukuki açıdan ferman niteliğindedir.

1876 Kanun-ı Esasî(1. Meşrutiyet)

  • Osmanlı imparatorluğunun ilk ve tek anayasasıdır.
  • 2. Abdülhamit tarafından ilan edilmiştir.
  • İlk yazılı anayasamızdır.
  • 1. Meşrutiyet kabul edilmiştir.
  • Mebusan seçimleri 4 yılda bir yapılır.
  • Resmi dil İslam, başkent İstanbul’dur.
  • Yerel yönetimler ilk kez düzenlenmiştir.
  • Padişahın mutlak veto ve sürgün yetkisi vardır.
  • Meclis-i Umumi iki kanattan oluşmaktadır.
    • Heyet-i Ayan
      • Üyeleri padişah atar.
      • Ömür boyu görev.
      • Üyelik yaşı 40.
    • Heyet-i Mebusan
      • Halk tarafından 4 yılda bir seçilir.

İki kanattan oluşan meclisler Kanuni Esasi ve 1961 Anayasası’dır.

Kanun-ı Esasî – 1909 Değişiklikleri

  • Padişahın sürgün yetkisi kaldırılmıştır.
  • Padişahın meclisi feshetme yetkisi sınırlandırılmıştır.
  • Kanun teklif etmek için padişahtan izin alma kalkmıştır.
  • Padişahın yetkileri daraltılmış, Meclis-i Mebusan’ın yetkileri arttırılmıştır.

1921 Anayasası(Teşkilât-ı Esasîye)

  • 1876 Kanuni Esasi’yi yürürlükten kaldırmamıştır.
  • Milli Egemenlik İlkesi ilk kez kabul edilmiştir.
  • Meclis Hükümeti sistemi kabul edilmiştir.
  • Yarıgıdan söz etmeyen tek anayasadır.
  • Tek, yumuşak ve çerçeve anayasadır.
  • Devletin doğal başkanı TBMM başkanıdır.
  • Seçimler iki yılda bir yapılır.
  • İkili anayasal süreç yaşanmıştır.

1921 Anayasası – 1923 Değişiklikleri

  • Devletin dini İslam, dili Türkçe’dir.
  • Cumhuriyet ilan edilmiştir.
  • Türkiye devletinin hükümet şekli Cumhuriyettir.
  • Devletin başkanı Cumhurbaşkanıdır ve TBMM’de seçilir.
  • Başbakan Cumhurbaşkanı tarafından Meclis içinden seçilir.1924, 1961,1982’de ortak.

1924 Anayasası

  • Türkiye devleti bir Cumhuriyettir ilkesi kabul edilmiştir.
  • İkili anayasal düzen sona ermiştir.
  • Milli egemenlik benimsenmektedir.
  • Karma hükümet sistemini benimsemiştir.
  • Seçimler 4 yılda bir yapılır.
  • Sert ve kazuistik bir anayasadır.
  • Çoğulcu Demokrasi anlayışı benimsenmiştir.

1924 Anayasasında Yapılan Değişiklikler

  • 1928, devletin resmi dini İslamdır ibaresi kaldırılmıştır.
  • 1930, kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı tanındı.
  • 1933, kadınlara muhtarlık seçimlerine katılma hakkı tanındı.
  • 1934, kadınlara genel seçimlere katılma hakkı tanındı.
  • 1937, CHP altı ok anayasaya alınmış.
  • 1946, çok partili hayata geçilmiştir.
  • 1946, tek dereceli seçim sistemi benimsenmiştir.
  • 1950, gizli oy, açık sayım-döküm ilkesi kabul edilmiştir.
  • 1945, anayasanın dili Türkçeleştirilmiştir.Teşkılat-ı Esasiye kanunu, Anayasa adını almıştır.

1961 Anayasası

  • 1960’da darbe yapıldı.
  • Güçler Ayrılığı İlkesi ilk kez benimsenmiştir.Yasma-Yürütme ve Yargı ayrılmıştır.
  • İlk kez parlamenter hükümet sistemlerine geçilmiştir.(Kuvvetler Ayrılığı)
  • Anayasanın üstünlüğünü kabul eden bir anayasadır.
  • Türkiye devleti bir Cumhuriyettir ilkesi 1924 anayasasındaki yerini korumuştur.
  • 1924 anayasasında yer alan Cumhuriyetçilik ve Laikliği kabul etmiş, Halkçılık, Devletçilik ve İnkılapçılık ilkelerini kabul etmemiş, Milliyetçilik ilkesini ise Milli Devlet olarak değiştirerek kabul etmiştir.
  • İnsan haklarına dayalı devlet, demokratik devlet, sosyal devlet ve hukuk devleti ilkeleri kabul edildi.
  • En özgürlükçü, çoğulcu model benimsenmiştir.
  • Çift meclisli bir anayasadır.Kanuni Esasi gibi.
    • Millet Meclisi
    • Cumhuriyet Senatosu
  • Milli Güvenlik Kurulu kuruldu.
  • Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi, Yargıtay düzenlendi.
  • Askeri Yargıtay düzenlendi.

İlk kez Anayasa Mahkemesi 1961 Anayasasıyla kurulmuştur.

1961 Anayasası – 1971-73 Değişiklikleri

  • Yürütme güçlendirildi.Bakanlar Kuruluna, Kanun Hükmünde Kararname çıkarma yetkisi verildi.
  • Üniversitelerin özerkliği zayıflatılmış ve TRT’nin özerkliği kaldırılmıştır.
  • Temel hak ve özgürlükler sınırlandırıldı.Genel sınırlama sebepleri kabul edildi.2001 Anayasa değişikliği ile genel sınırlama sebepleri kaldırıldı.
  • Devlet Güvenlik Mahkemesi kuruldu.2004 anayasa değişikliği ile Devlet Güvenlik Mahkemesi kaldırıldı.
  • Askeri Yüksek İdare Mahkemesi kuruldu.

1982 Anayasası

  • En sert ve en kazuistik anayasadır.
  • Parlamenter sistem benimsenmiştir.
  • Yürütme organı, yasama organına karşı güçlenmiştir.
  • Siyasi karar alma süreçlerindeki tıkanıklıklar giderilmeye çalışılmıştır.Rasyonelleştirilmiş Parlamentarizm

Dikkat


  • 1924 ve 1961 anayasalarının sadece “Türkiye devleti bir Cumhuriyettir” hükmünün değiştirilmeyeceği ve değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceği hükme bağlanmıştır.Oysaki 1982 Anayasası ilk üç madde için bu hükmü kabul etmiştir.
  • Anayasa değişikliklerinde, 1961 anayasası döneminde olmayan bir onay safhası eklenmiştir.Cumhurbaşkanının onaylamadığı anayasa değişikliklerini halk oyuna sunma yetkisi verilmiştir.
  • Cumhurbaşkanı anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları geri gönderme yetkisi kabul edilmiştir.Bu hüküm 1982 anayasasının en önemli yeniliklerinden birisidir.

Devlet ve Hükümet Sistemleri

Devlet

Sınırları belli bir toprak parçası üzerinde yaşayan ve üstün bir otoriteye bağlı insan topluluklarının örgütlenmiş biçimidir.

Yapısına Göre Devlet Şekilleri

  1. Üniter(Basit, Tek) Devlet
    Ülke sınırları içerisinde aynı hukuk kurallarının geçerli olduğu ve yasama, yürütme ve yargı organları açısından teklik arz eden devlet şekline denir.
    Türkiye üniter bir devlettir.
  2. Bölgeli Devlet
    Milliyetlerin özerkliğini tanımakla birlikte, ulusun(milletin) tekliğini ve ülkenin bölünmez bütünlüğünü koruyan devlet şekline denir.Örneğin, İspanya.
  3. Federal Devlet
    • Anayasa ile kurulur.
    • Üye devletlerin mutlak bağımsızlığı yoktur.
    • İçişlerinde bağımsız, dış işlerinde bağımlıdırlar.
    • Üye devletlerin ayrılma hakları yoktur.
    • İkiden fazla devletin sınırsız ortak amaçlarını gerçekleştirmek üzere, ortak bir anayasa çerçevesinde birleşmelerinden meydana gelir.

      Örneğin, ABD, Almanya, Kanada, İsviçre, Rusya

  4. Konfederasyon
    • Anlaşma ile kurulur.
    • İkiden fazla devletin bağımsızlıklarını koruyarak bir takım ortak menfaatleri çerçevesinde bir anlaşmayla birleşmeleri sonucu oluşur.
    • Üye devletler iç ve dış ilişkilerde bağımsızdırlar.
    • Üye devletler diledikleri zaman ayrılabilirler.
    • Ağırlıklı olarak askeri ya da ekonomik menfaat birlikleri için bir araya gelirler.

Egemenliğin Kaynağına Göre Devlet Şekilleri

  1. Monarşi
    Tek kişi
  2. Oligarşi
    Zümre
  3. Teokratik
    Din
  4. Cumhuriyet
    Ulus

Monarşinin tersi anlayış Cumhuriyet’tir.

Hükümet Sistemleri

  1. Kuvvetler Birliği
    1. Meclis Hükümeti Sistemi
      Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin mecliste toplandığı hükümet sistemidir.Ayrı bir devlet başkanlığı yoktur.Meclis başkanı aynı zamanda devlet başkanıdır.
    2. Mutlak Monarşi
      Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin hükümdarda toplandığı hükümet sistemidir.
  2. Kuvvetler Ayrılığı
    1. Parlamenter Sistem
      • Yürütme iki başlıdır.
      • Sorumlu bakanlar kurulu ve sorumsuz devlet başkanlığı vardır.
      • Hükümet yasamaya karşı sorumludur.
      • Yasama yürütmeyi, yürütme yasamayı belli koşullarda feshederler.
      • Bakanlar kurulu yasama işlemlerine katılabilir.
      • Bir kimse yasama ve yürütmede görev alabilir.
    2. Yarı Başkanlık Sistemi
      • Yürütme organı iki başlıdır.
      • Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir.
      • Bakanlar yasama organına karşı sorumludur.
      • Cumhurbaşkanı sorumlu ve yetkilidir.
    3. Başkanlık Sistemi
      • Yürütme organı tek kişiliktir.
      • Başkan yasamayı, yasamada başkanı görevden alamaz.
      • Aynı kişi hem yasamada hem de yürütmede yer alamaz.
      • Başkan yasama işlemlerine karışamaz.

Hukuk Kurallarının Kaynakları

Yazılı Kaynaklar Yazısız Kaynaklar Yardımcı Kaynaklar
  • Devletin bu konuda yetkilendirilmiş organları tarafından konulan kuralların tümüdür.
  • Bu kurallara mevzuatta denir.
  • Yazılı kaynakların tümü bir araya gelerek mevzu hukuku oluşturur.
  • Yazılı kaynaklar;
    • Anayasa
    • Milletlerarası Antlaşmalar
    • Kanun(TBMM)
    • Kanun Hükmünde Kararname
    • Tüzük(Bakanlıklar)
    • Yönetmelik
  • Normlar hiyerarşisi;
    1. Anayasa
    2. Kanun
    3. Kanun Hükmünde Kararname
    4. Milletler Arası Antlaşmalar
    5. Tüzük
    6. Yönetmelik
  • Bağlayıcıdır.
  • Sosyal hayatta sürekli uygulanırlar.
  • Toplumda bu kurallara uyulması hususunda genel bir inanç vardır.
  • Bu kurallar, devletin yetkili organlarınca konulmamıştır.
  • Yazısız kaynaklar;
    • Örf ve Adet Hukukudur.
    • Örf ve Adet hukukunun en temel unsuru devlet tarafından destekleniyor olmasıdır.
  • Bağlayıcı nitelik taşır.
  • Yargı organlarının veya bilim adamlarının çalışmaları sonucu doğan kaynaklardır.
  • Emredici değil yol gösterici bir niteliğe sahiptir.
  • Yardımcı kaynaklar;
    • Bilimsel İçtihatlar(Doktrin – Öğreti)
    • Yargısal İçtihatlar(Mahkeme Kararları)
  • Bağlayıcı değildir.

Hakim bir olayda öncelikle yazılı kaynaklara bakmak zorundadır.

Eğer yazılıda bulamazsa yazısız kaynaklara bakacaktır.

Yazısızda bulamazsa yardımcı kaynaklara bakmak zorunda değil ama bakabilir.

Yazılı kaynaklarda herhangi bir boşluk varsa bu Kanun Boşluğu‘dur.

Ama yazılı, yazısız kaynaklara bakıyorum kanun yoksa Hukuk Boşluğu‘dur.

Boşluk Türleri

Kanun Boşluğu(Yazılı Kaynaklar)

Hukuk Boşluğu(Yazılı ve Yazısız Kaynaklar)

i) Kural İçi Boşluk(Bilerek ve İsteyerek)

  • Duruma göre değerlendirme var.
  • Kural içi boşluğu doldurma yöntemi hakimin taktir yetkisinde bulunmasıdır.

Örneğin,
Şu şu şu boku yiyenlere 10 ila 15 yıl arasında ceza verilebilir.(Hakim taktir yetkisiyle 12 yıl dedi)(ile – ya da – veya)

  • Yazılı ve yazısız kaynaklarda olayla ilgili hiçbir özel ve genel hükmün bulunmaması.
  • Bir konu hakkında birden fazla karar varsa yargıtay bunları birleştirir.Bunada İçtihat Birleştirme denir.
  • İçtihat Birleştirme ile İçtihat aynı şey değildir.
  • İçtihat, tek bir mahkeme kararı iken,
  • İçtihat Birleştirme, mahkeme kararlarıdır.Yazılıdır.Bağlayıcı nitelik taşır.Yazılı kaynak olur.
  • İçtihatlar bağlayıcı değilken, İçtihat Birleştirme kararları yazılı kaynak niteliği taşır ve bağlayıcı olan kaynaklardır.

ii) Kural Dışı Boşluk(Bilmeden İstemeden)

  • Örtülü Boşluk(Soyut Hükmün Somut Olaya Uygulanmaması)
    • Hukuk devleti kişinin aleyhine bir durum söz konusu olduğunda bu duruma müsaade etmez.
    • Yazılı kaynaklarda olayla ilgili bir hüküm var.Bu hükmü uygularsam adaletsizlik olur.Bu hükmü uygulamazsam adalet yerini bulur.

      Örneğin,
      Ayırt etme gücü olmayan bir kişiye ikramiye çıkıyor ve ayırt etme gücü olmadığı için bu kişinin hukuki işlemi olmaz.Eee bu durumda adaletsizlik olacak o yüzden bu kanun uygulanmaz ve ikramiye verilir.Adalet yerini bulur.

  • Açık Boşluk(Yazısız Kaynaklara Geçilir)
    • Yazılı kaynaklarda olayla ilgili hiçbir özel ve genel hükmün bulunmamasıdır.

Hukukun Farklı Anlamları

  • Mevzu Hukuku
    Bir ülkede belli bir zaman yürürlükte olan hukuk kaynaklarının sadece yazılı olanlarıdır.
    Yazılı kaynakların tamamına mevzu ya da mevzuat hukuku denir.
  • Pozitif Hukuk
    Belli ülkede belli bir dönemde yürürlükte olan yazılı ve yazısız hukuk kaynaklarının tamamıdır.
    Yazısız kaynaklar yani örf ve adet hukuku pozitif hukukun kapsamındadır.
  • Tabi(İdeal/Doğal) Hukuk
    Pozitif hukuktan bağımsız onun üstünde ya da yanında olan ulaşılması tasarlanan hukuktur.
  • Tarihi Hukuk
    Yürürlükten kalkmış hukuk.
    Örn, 1961 Abayasası.

Hukuk Kurallarının Çeşitleri

  • Emredici Kurallar
    Zorunlu olan kurallardır.Asla aksi düzenlenemez.
    Örneğin,
    Bir kişi sadece bir resmi nikah yapabilir.
    Erginlik 18 yaşının doldurulmasıyla başlar.
    Anahtar sözcük = Aksi düzenlenemeyen.
  • Tamamlayıcı Kurallar
    Anahtar Sözcük = Aksi düzenlenebilir.
    Örneğin,
    Borç sözleşmesinde günlük faiz oranı belirtilmemişse ister borçlar kanunundan yararlanıp ilgili hüküm uygulanır istersede kendi aralarında hallederler.
  • Yorumlayıcı Kurallar
    Tarafların bir hukuki işlemde kullandıkları ve ne anlama geldiğini açıklamadıkları ifadelere ilişkin bir hüküm kanunda öngörülmüşse o hüküm uygulanır.
    Örneğin,
    Sözleşmede yer alan aybaşı ifadesinde ayın ilk gününün anlaşılması gerektiği.
    Anahtar sözcük = Ne anlama geldiği açıklanmayan.
  • Tanımlayıcı Kurallar
    Bir hukuki kavramın ne anlama geldiğini açıklayan kurallardır.
    Örneğin,
    Kanunda ikametgah, yerleşmek niyetiyle oturulan yer olarak tanımlanıyor.
    Anahtar sözcük=Ne anlama geldiğini açıklayan.

Haklar

Kamu Hakları


  • Kişisel Kamu Hakları
    Devletin kafasına göre karışamayacağı haklardır.
  • Sosyal ve Ekonomik Haklar
    Eğitim hakkı, sağlık, öğretim hakkı
  • Siyasal Kamu Hakları

Özel Haklar


İçeriklerine Göre Haklar

  • Mutlak Haklar
    Sahibine maddi ve maddi olmayan bütün mallar ya da kişiler üzerinde en geniş yetkiler veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklardır.

    Örn;
    Ev sahiplerinin ev üstündeki mülkiyet hakkı, kişinin sağlığı, şeref ve haysiyeti, ismi ve itibarı, sırları, kendi şahsı üzerindeki mutlak haklarıdır.

  • Nisbi Haklar
    Herkese karşı değil, ancak belli bir kişiye veya kişilere karşı ileri sürülebilen haklardır.

    Örn;
    Alacak hakkı.

Konularına Göre Haklar

  • Malvarlığı Hakları
    Kişinin para ile ölçülebilen hak ve borçlarının tümüne malvarlığı(mamelek) denir.

    Örn;
    Telif hakkı, mülkiyet hakkı

  • Kişilik Hakları
    Para ile ölçülemeyen, paraya çevrilemeyen sadece manen değeri olan haklardır.

    Örn;
    İtibar, onur, haysiyet ve velayet

Kullanımına Göre Haklar

  • Devredilebilen Haklar
    Çeşitli hukuki yollar ile bir başkasına bırakılabilen haklardır.

    Örn;
    Mülkiyet hakkı, alacak hakkı

  • Devredilemeyen Haklar
    Kişiye sıkı sıkıya bağlı olan kişiden bir başkasına bırakılmayan haklardır.

    Örn;
    Evlilik hakkı, bafaka hakkı, intifa hakkı

Amaçlarına Göre Haklar

  • Alelade Haklar
    Kullanılmalarıyla yeni bir hukuki durum meydana getirmeyen haklardır.

    Örn;
    Velayet hakkını kullanan annenin çocuğuna nasihatları

  • İnşai Hakları
    Hak sahibine tek taraflı olarak yeni bir hukuki durum yaratmak veya mevcut bir hukuki durumu ortaya çıkarmak, değiştirmek veya tamamen ortadan kaldırmak yetkisini veren haklardır.Bu haklar tanımdan da anlaşılabileceği gibi üçe ayrılır.

    • Kurucu Yenilik Doğuran Haklar
      Bu hakkın kullanılması ile yeni bir hukuki durum yaratılır.

      Örn;
      Evlilik.

    • Bozucu Yenilik Doğuran Haklar
      Bu haklar ile hak ortadan kaldırılır veya bir hukuki ilişkiye son verilir.

      Örn;
      İade etme.
      Boşanma.

    • Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar
      Bu hakların kullanılması ile bir hak veya hukuki ilişki değişikliğe uğrar.

      Örn;
      Bir malın değiştirilmesi.

Hakların Kazanılması

  • Aslen Kazanma
    Bir kimsenin o zamana kadar hiç kimseye ait olmayan bir hakkı kendi fiiliyle elde etmesidir.

    • Denizden balık tutmak
    • Kırlardan çiçek toplanması
    • Ormanda tavşan avlanması
  • Devren Kazanma
    Daha önce başkasına ait olan hakkının çeşitli hukuki yollar ile bir başkasına intikal etmesidir.

    • Balıkçıdan balığın satın alınmasıdır.

Hakları Doğuran Olgular

  • Hukuki Olay
    Kişinin iradesi dışında gerçekleşir.

    Anahtar sözcük=İrade dışı

    Örn;
    Doğum, ölüm

  • Hukuki Fiil
    İnsan iradesiyle gerçekleşen ve hukuki sonuç doğuran insan davranışlarıdır.

    Anahtar sözcük=İrade var

    Örn;
    İkamet tesis etmek

  • Hukuki İşlem
    Kişinin irade beyanını açıklaması ile gerçekleşen şeydir.

    Anahtar sözcük=İrade beyanı

    Örn;
    Her türlü sözleşme

    Ali, Ayşe’yi silah çekip öldürüyor.
    Ali’nin silah çekmesi Hukuki Fiil iken, Ayşe’nin ölmesi Hukuki Olay’dır.

Hakların Kazanılmasında Geçerli İlke

Bir hakkın kazanılmasına engel olan bir eksikliğin bilinmemesi durumuna iyi niyet denir.Hakların kazanılmasında geçerli olan ilke subjektif iyi niyettir.

Yani iyi niyet hakkın kazanılmasını sağlar.İyi niyet, bir hakkın geçerli surette kazanılmasını önleyen herhangi bir hususun, hakkı kazanacak olan kişi tarafından bilinmemesi veya gerekli dikkat ve özeni göstermiş olsa bile bilemeyecek olması demektir.

Örn;
Çalıntı bir telefonu bilmeden almak.(İyi niyet)

Hakların Kullanılması ve Borçların Yerine Getirilmesinde Geçerli İlke

Hakların kullanılmasında, borçların yerine getirilmesinde temel ilke dürüstlük(objektif iyi niyet) kuralıdır.

Dürüstlük kuralı, bir kimseden beklenen namuslu, dürüst bir insan davranışını ifade eder.

Bir kişi başkasının manzarasını kapatacak şekilde ve mülkiyeti koruma amacının dışına çıkarak, arsasının etrafını yüksek duvarla çevirmemelidir.

Örn;
Resmi evli bir adam ikinci resmi evliliği yaparsa ikincisi mutlak butlan olur.Ama ilk evlilik biterse hukuken uygun olur.

Hakların kazanılmasında geçerli olan ilke nedir?
Subjektif İyi Niyet

Hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesinde geçerli olan ilke nedir?
Objektif İyi Niyet | Dürüstlük Kuralı

Ahde Vefa İlkesi

Verilen söze sadık kalmadır.

Hakların Korunması

Hakkın Kişinin Kendi Eliyle Korunması

  • Meşru Müdafaa
    Kişinin kendisinin ya da başkasının canına, malına, namusuna yönelmiş saldırıyı orantılı güç kullanarak defetmesidir.İlla bize değil, bir başkasına da olur.Suç üstü hal olması lazım.Zarardan dolayı tazminat ödenmez.
  • Zaruret Hali
    Kişinin kendisini veya başkasını bilerek sebebiyet vermediği zarardan ya da derhal ortaya çıkabilecek tehlikeden kurtarmak için başkasının malına zarar vermesidir.Zararı ödemekle hükümlüdür.
  • Kuvvet Kullanma
    Devlet müdahalesinin zamanında yetişmediği durumlarda kişinin hakkını korumak için kuvvet kullanmasıdır.

Hakların Devlet Eliyle Korunması

  • Talep Hakkı
    Hak sahibi hakkını karşısındaki kişiden yetkili organ aracılığıyla talep eder.
  • Dava Hakkı
    Mahkemelerde davalı davacı sıfatıyla hakkın korunmasıdır.

Kişiliği Dışa Karşı Koruyan Davalar

  • Tespit Davası
    Saldırı sona erdiğinde bile etkisi sürüyorsa saldırının hukuka ayrılığının tespit edilmesi için dava açılır.
  • Önleme Davası
    saldırı mevut değil ancak çok yakın bir zamanda gerçekleşmesi bekleniyorsa önleme davası açılır.
  • Saldırıya Son Verilmesi(Men) Davası
    Kişilik haklarına karşı hukuka aykırı bir saldırının gerçekleşmesi ve halen devam etmesi durumunda açılabilecek davadır.
  • Tazminat Davası
    Haksız bir saldırı dolayısıyla uğranılan zararın, zarar veren tarafından giderilmesini sağlamak amacıyla açılan davadır.Maddi ve manevi tazminat davası olarak ikiye ayrılır.

 

 

Özel Hukuk Dalları

a) Medeni Hukuk


  • Aile Hukuku
  • Kişi Hukuku
  • Eşya Hukuku
    Eşyalar üzerindeki haklara Ayni Hak denir.
  • Miras Hukuku
    Miras deyince akla dede geliyor.

    • Muris
      Ölmüş olması sebebiyle mirası mirasçılara geçen gerçek kişidir.Yani dede.
    • Tereke
      Murisin hak ve borçlarının tamamıdır.Muris dedem vakti zamanında altınlarını tenekenin(Tereke) içinde bana bırakmış.

Aşağıdakilerden hangisi aile hukukunun düzenleme alanı arasında yer almaz?

  1. Velayet
  2. Vesayet
  3. Boşanma
  4. Nişanlanma
  5. Hısımlık(Kişi hukukunda yer alır)

Kişilik Kavramı(Kişi Türleri)

  • Gerçek Kişi
  • Tüzel Kişi -> Kurum, Şirket, Topluluk

Kişilik tam ve sağ doğumla başlar.

Kişiliğin Sona Ermesi

  • Ölüm
    Kişilik sona erer.Hukukidir.
  • Ölüm Karinesi(Tahmin)
    Ölümüne kesin gözle bakılacak kaybolmuş cesedin bulunamamasıdır.Ölü kaydı mahalin en büyük mülki amiri tarafından düşürülecektir.Ceset var ama tanınmıyorsa gene ölüm karinesidir.Süre zorunluluğu yoktur.
  • Birlikte Ölüm Karinesi
    Hangisi önce hangisi sonra öldüğü tayin edilemeyen aynı zamanda öldü kabul edilir.
    Bunun için bu kişiler birbirinin mirasçısı olamaz.
  • Gaiplik
    • Uzun zamandan beri haber alınamama durumunda;
      • Son haber alma tarihinden itibaren 5 yılın dolması ile mahkemeye başvurulur.
      • Mirasçıların gaip kişinin mirası üzerinde tam tasarruf hakkına sahip olabilmesi için son haber alma tarihinden itibaren 15 yıl geçmiş olması gerekir.
    • Ölüm tehlikesi içerisinde kaybolması durumunda;
      • 1 yılın dolmasıyla mahkemeye başvurulabilir.
      • Mirasçılar 5 yıl.

Dikkat!!!

  • Ölüm, ölüm karinesi, birlikte ölüm karinesi kararı verilerek kişiliği sona eren kimse evli ise evliliğide kendiliğinden sona erer.
  • Gaiplik kararı ile kişiliği sona eren kimsenin evliliği kendiliğinden sona ermez.Ayrıca talep gerekir.
  • Ölüm karinesi mahalin en büyük mülkü amirin emriyle nüfus kütüğüne ölü kaydının düşürülmesi ile olur.
  • Gaiplik kararını mahkeme verir.

Gerçek Kişilerde Ehliyet

  1. Hak Ehliyeti
    Tam ve sağ doğmak şartıyla ana rahmine düşme ile başlar.
    İlkeler

    • Genellik = Herkese hak ehliyeti tanınmıştır.
    • Eşitlik = Herkesin aynı kapsamda hak ehliyetine sahip olmasını ifade eder.Hak Ehliyeti pasif bir ehliyettir.
  2. Fiil Ehliyeti
    Bir kişinin kendi fiil ve işlemleriyle kendi lehine haklar, aleyhine borçlar yaratabilme gücüdür.
    Şartları

    • Ergin olmak
      • Olağan Erginlik
        Erginlik normal olarak 18 yaşın tamamlanması ile kazanılır.
        Kanuni Rüşt olarak adlandırılır.
      • Evlenme ile Erginlik
        17 yaşın tamamlanması suretiyle velinin rızası ile söz konusu olur.Olağan durum budur.
        Olağan üstü durumlarda 16 yaşın tamamlanıp evlenilmesine de hakim izin verebilir.
        Kişi en erken, taş çatlasa 16 yaşında evlenebilir.
      • Mahkeme Kararı ile Erginlik
        Kazai Rüşt adı da verilen kişinin hakim kararıyla ergin olmasıdır.

        • 15 yaşını tamamlamış olacak.
        • Velinin izni olacak
        • Küçüğün isteği
        • Sulh Hukuk Mahkemesinin kararı
        • Küçüğün menfaati

          En erken erginlik yaşı 15’tir.
          En erken evlenme erginliği 16’dır.

    • Ayırt etme gücüne sahip olmak
    • Kısıtlı olmamak
Tam Ehliyetliler

  • Ergin
  • Ayırt etme gücüne sahip
  • Kısıtlı olmayan kişilerdir.
  • Fiil ehliyetine sahiptirler.
  • İşledikleri haksız fiiller dolayısıyla sorumlulukları vardır.
Sınırlı Ehliyetliler

  • Evlenince sınırlı ehliyet olunur.
  • Danışman atanmışsada sınırlıdır.
Tam Ehliyetsizler

  • Ayırt etme gücünden yoksundur.
  • Hukuki işlem yapılamaz.

Örn,
3 yaşındaki çocuk.

Sınırlı Ehliyetsizler

  • Ayırt etme gücüne sahip
  • Lakin ergin olmayan kişi
  • Kısıtlı olan kişi
  • 30 yaşında kendisine yasal danışman atanmış bir kimse Sınırlı Ehliyetli.
  • Ayırt etme gücüne sahip 16 yaşındaki bir kimse Sınırlı Ehliyetsiz.
  • 40 yaşında akıl hastası Tam Ehliyetsiz.
  • Ayırt etme gücüne sahip, savurganlık nedeniyle kısıtlanan bir kimse Sınırlı Ehliyetsiz.
  • 3 yaşında bir çocuk Tam Ehliyetsiz.

Hısımlık

Kan Hısımlığı

  • Alt soy – Üst soy
  • Yan soy(Kardeş, dayı, teyze, amca)
  • Birinci derece hısımlar
  • İkinci derece hısımlar(Kardeşlerin hepsi)
  • Üçüncü derece hısımlar(Yiğen)

Doğumları sayıyoruz.

Annem -> Ben | Birinci derece hısım

Annem -> Ben, Ablam | İkinci derece hısım

Babanem -> Babam -> Ben | İkinci derece hısım

İlk 3 derece evlenemez.

Kayın Hısımlığı

Evlenme ile doğuyor.

Evlilikte eşler birbirinin hısmı değildir.

Eşinin neyi ise kanı çıkarıp kayı koyuyoruz.

Eşimin annesi;
Eşim için;
Anne -> Eşim | Birinci derece üst soy kan hısımı
Benim için ise Birinci derece üst soy kayın hısımı oluyor.

Eşimin abisi;
Eşim için;
Anne -> Eşim, Abi | İkinci derece yan soy kan hısımı
Benim için ise İkinci derece yan soy kayın hısımı oluyor.

Boşanınca eşinin üst ve alt soyuyla evlenemezsin.Ama yansoyuyla evlenebilirsin.Baldız baldan tatlıdır.

Evlat Edinmeden Doğan Hasımlık

b) Borçlar Hukuku


Sadece para değil.

Borç Unsurları
Alacak —- Edim —- Borç
Aralarındaki mevcut borç ilişkisi nedeniyle alacaklının borçludan isteği, borçlunun da yerine getirmekle hükümlü olduğu davranıştır.

Borç İlişkisi Doğuran Haller

Hukuki İşlem(Sözleşme)

İki tarafın belirli bir hukuki sonuca ulaşmak üzere karşılıklı irade beyanında bulunmalarıdır.

Örn;
Kira, satım, hizmet sözleşmeleri

Haksız Fiil

Başkasının şahıs varlığı veya malına zarar verilmesidir.Haksız fiilden borç sorumluluğunun ortaya çıkmasının şartları;

  • Hukuka aykırılık
  • İlliyet bağı
    Olay kişi arasında neden sonuç ilişkisi kurmaktır.
  • Kast-İhmal(Kusur)
  • Maddi-Manevi zarar

Örn;
Bir kimsenin evinin camına atılan taş ile kırılması.

Sebepsiz Zenginleşme

Bir kimsenin mal varlığının haklı bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalmasıdır.Sebepsiz zenginleşmeden borcun ortaya çıkabilmesi için gereken şartlar;

  • Zenginleşme
  • Fakirleşme
  • İlliyet Bağı
  • Haklı bir sebebin bulunmaması

Örn;
Bir kişi borçlu olmadığı halde, borçlu olduğunu düşünerek başka bir kişiye para vermesi.

Borcu Sona Erdiren Sebepler

  • İfa
    Borcun borç ilişkisine uygun olarak yerine getirilmesidir.
  • İbra(Aklama)
    Alacaklının borçluyu borçtan kurtarması sonucu borcun sona ermesidir.
  • Yenileme(Tecdit)
    Mevcut bir borcun yeni bir borç yaratmak suretiyle sona erdirilmesidir.
  • Birleşme
    Alacaklı ve borçlu tarafın aynı kişide birleşmesi durumudur.
  • Zaman Aşımı
    Kanunda ön görülen belli bir sürenin geçmesi durumudur.

    Zaman aşımı alacaklının alacağını talep etmesini engeller.Borçlar kanununa göre borç eksik borç haline gelir.
    Eksik Borç doğuyor.

  • Kusursuz İmkansızlık
    Borç ilişkisi kurulduktan sonra ortaya çıkan ve borçlunun kusuru olmayan nedenlere bağlı olarak borcun ifasının imkansız hale gelmesidir.
  • Takas
    İki kişinin karşılıklı ve aynı cinsten olan borçlarını birbirini karşıladığı oranda sona erdirilmesidir.

b) Ticaret Hukuku


Alt Dalları

  • Ticari İşletme Hukuku
  • Şirketler Hukuku
  • Deniz Ticareti Hukuku
  • Sigorta Hukuku
  • Kıymetli Evrak Hukuku

b) Devletler Özel Hukuku


  • Uyrukluk(Tabiliyet)
    Kişileri ve şeyleri(uçak, gemi) devlete bağlayan hukuki ve siyasi bağdır.
  • Yabancılar Hukuku
    Yabancıların hangi haklardan yararlanabileceğini düzenler.
  • Vatandaşlık Çatışma
    • Kanunlar İhtilafı
      İngiliz – Türk mevzuya giriyor.Hangi ülkenin hangi mahkemesine göre bu mevzu çözülecek onu ayarlıyor.

Türk Vatandaşlığının Kaybedilmesi

Eğer devlete yamuk yaptıysan devlet seni vatandaşlıktan, İçişleri Bakanı teklifi Bakanlar Kurulunun kararıyla vatandaşlıktan çıkarır.

Yok eğer kendin isteyerek vatandaşlıktan çıkmak istiyorsan İçişleri Bakanı kararı olacaktır.

Hukuk Dalları/Örnekleyelim
Ahmet, Ayşe ile yaptığı resmi nikah sonucu evlenmiştir.(Medeni Hukuk/Aile Hukuku)Düğünden kısa bir süre sonra Ahmet’in dedesi vefat etmiş.(Medeni Hukuk/Kişi Hukuku)Ahmet’e de küçük bir dükkan ile bankada biraz para bırakmıştır.(Medeni Hukuk/Miras Hukuku)Ahmet kendisine kalan miras üzerinden doğan vergi borcunu ödedikten sonra(Kamu Hukuku/Vergi Hukuku) dükkanda halı ticaretine başlamıştır.(Özel Hukuk/Ticaret Hukuku)İşleri büyüyen Ahmet yanında iki kişi çalıştırmaya başlamıştır.(Karma Hukuk/İş Hukuku)Ancak günün birinde belediye encümeninin almış olduğu bir karar ile yol yapılacağı gerekçesiyle dükkanının kamulaştırılacağını öğrenmiş ve bu karara karşı mahkemeye iptal davası açmıştır.(Kamu Hukuku/İdare Hukuku)Görülen dava sonucunda mahkeme kamulaştırma kararını iptal etmiştir.İlerleyen günlerde Ahmet’in işleri bozulunca bir bara efkar dağıtmaya gitmiş.Ancak barda kavga çıkarmış ve iki kişiyi yaralamıştır.Ertesi gün adam yarala suçundan mahkemeye çıkartılan(Kamu Hukuku/Ceza Hukuku) Ahmet, mahkemede kendi lehine şahitlik edenler sayesinde cezasının ertelenmesi sonucunda serbest bırakılmıştır.(Kamu Hukuku/Yargılama Hukuku)Sonraki günlerde evliliğinde sorunlar yaşaması üzerine eşi Ayşe’den boşanan Ahmet(Medeni Hukuk/Aile Hukuku) gittiği bir tatil beldesinde tanıştığı Suriye’li bir kadın ile yıldırım nikahı yapmıştır.Ahmet böylede boş, beleş bir adam olmakla birlikte malın önde gidenidir….

Kamu Hukuku Dalları

Anayasa Hukuku

Devletin şeklini, yapısın, organlarını, organları arasındaki ilişkiyi düzenleyen hukuk dalıdır.

İdare Hukuku

Devlet örgütlenmesi, işleyiş, teşkilat, personelini denetlemesini ve bireylerin idare ile olan ilişkilerini düzenleyen hukuk kurallarının tümüdür.

Vergi Hukuku

Kamu ihtiyacının karşılanabilmesi amacıyla devletin vatandaşlardan hukuki zorlamayla aldığı paradır.

Vergiye Hakim İlkeler

  • Adalet
    Herkes mali gücü oranında vergi vermekle yükümlüdür.
  • Kanunilik
    Vergi ve benzeri mali yükümlülükler ancak kanunla konulup kaldırılabilir.
  • Genellik
    Herkes vergi vermekle yükümlüdür.

Vergide Eşitlik ilkesi yoktur.

Ceza Hukuku

Toplumun düzenini bozan ve suç olarak tanımlanan davranışların cezalandırılmasına ilişkin kuralları düzenleyen hukuk dalı.

  • Kanuni Unsur(Tipiklik)
    Kanunsuz suç ve ceza olmaz.
  • Maddi Unsur(Hareket)
    • İcra
      Hareket yapma
    • İhmal
      Gerekli hareketi yapmamak.
  • Manevi Unsur(Kusurluk)
    • Kast
      Bilme ve isteme
    • Taksir
      Bilmeme

Hemşire Seda’nun sorumlu olduğu hasta Murat hakkın rahmetine nail olmuştur.Bu durumda;

  1. Yanlış iğne, İcra’dır.
  2. İğne yapmamışsa, İhmal’dır.
  3. Hemşire hareketi bilerek yapmış ise, Kast’tır.
  4. Yok eğer bilmeden yapmış ise, Taksir’dir.

Ceza Sorumluluğunun İlkeleri

  • Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz.(Suçta ve Ceza’da Kanunilik ilkesi)
  • Ceza ve ceza yerine geçen müeyyideler ancak kanunla korunabilir.
  • Ceza sorumluluğu şahsidir.
  • Suçu ispatlanana kadar herkes masumdur.(Masumiyet Karinesi)
  • Kanunda yazandan daha ağır bir ceza verilmez.
  • Genel müsadere ve ölüm cezası verilemez.
  • Kanuna aykırı elde edilen deliller geçersizdir.
  • Kimse yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunmaya ve bu yönde delil göstermeye zorlanamaz.
  • Sözleşme şartlarına uymadığı için kimse özgürlüğünden alıkoyulamaz.
  • Uluslararası ceza divanına taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç hiçbir vatandaş suç sebebiyle yabancı bir ülkeye iade edilemez.
  • Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılmaz.(Kanunların Bağlayıcılığı İlkesi)

Ceza Ehliyeti

  1. Temyiz Kudreti(Ayırt Etme Gücü)
    İyi kötü ayırt etme gücü.Akıl hastaları ayırt etme gücüne hakim değildir.Ayırt etme gücünden yoksunlar ceza almazlar.Haklarında güvenlik tedbiri uygulanır.

    Alkollüyken kişinin ayırt edici gücü yoktur.Lakin iradesi dışında alkolü almışsa ceza almaz.Bilakis iradesiyle almışsa ceza alır.

  2. Yaş
    • 0-12
      Ceza verilmez.
    • 12 – 15
      Burada ayırt etme gücüne bakacaksın.Eğer varsa indirimli ceza alır.Yoksa ceza almaz.
    • 15 – 18
      İndirimli ceza alır.
    • 18 – +
      Tam ceza ehliyeti başlar.

      Sağır ve dilsizlerde yaş sınırına 3 eklenir.

    • 0 – 15
    • 15 – 18
    • 18 – 21 gibi.

Ceza Sorumluluğunu Kaldıran veya Azaltan Nedenler

  • Amirin hukuka aykırı emri
  • Meşru savunma
  • Zaruret hali
  • Cebir ve şiddet
  • Korkutma ve tehdit
  • Haksız tahrik
  • Hata
  • Yaş küçüklüğü
  • Akıl hastalığı
  • Sağır ve dilsizlik
  • Geçici nedenler, alkol veya uyuşturucu madde etkisinde olma.

Yargılama Hukuku

Hakimlerin hukuk kurallarını uygularken izleyecekleri yolu anlatır.

Yargılama görevini Türk milleti adına Bağımsız Mahkemeler yerine getirir.

Devletler Genel Hukuku

Uluslararası hukuktur.Egemen iki(en az) devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dalıdır.En temel kaynağı milletlerarası anlaşmalardır.

Hukukun Dalları

Kamu Hukuku Özel Hukuk Karma Hukuku
  • Anayasa Hukuku
  • İdare Hukuku
  • Ceza Hukuku
  • Vergi Hukuku
  • Yargılama Hukuku
  • Devletler Umumi Hukuku
  • Medeni Hukuk
  • Borçlar Hukuku
  • Ticaret Hukuku
  • Devletler Özel Hukuku
  • Fikir ve Sanat Eseri Hukuku
  • Hava Hukuku
  • İş Hukuku
  • Bankacılık Hukuku
  • Toprak Hukuku
Devletin işleyişi ya da devletin başka bir devletle işleyişinden bahsediyorsa kamu hukukudur. Kişiyle devlet ilgilendiren bir konu varsa bu özel hukukta olabilir, kamu hukuku da olabilir.Hemen karma diye atlama!

Bir kişiyle başka bir kişi arasındaki ilişkiyi düzenleyen bir konu varsa özel hukuk konusudur.

Kendi isimlerinin olduğu kurumları düzenler.Mesela uçuş varsa hava hukukudur.
Örneğin
Vergileri toplamak.Çünkü vergileri ben toplayamam.

Anayasa yazmak.Çünkü ben yazamam.

Örneğin
Emniyet genel müdürlüğünün personelinin elbise ihtiyacı için terziye elbise diktirmesi.

Neden özel hukuk?Burada şu soruyu sormamız gerekiyor.
“Ben yapabiliyor muyum?”
Çünkü kamu hukukunda her şeyi devlet yapabilir.Lakin elbise diktirmeyi bende yapabilirim.

Örneğin
Milli Eğitim Bakanlığına yakacak alınması.
Bende yakacak alabiliyorum.

Sağlık Bakanlığı Personelinin yemek ihtiyacı için meyve sevze alması.

Borca girmek.Bn borca girebilirim.

Ticaret yapabilirim.

Hukuk Kuralları Müeyyideleri(Yaptırımlar)

  • Ceza
  • Cebri İcra
  • Tazminat
  • Hükümsüzlük
  • İptal

Tazminat ceza değil, bir yaptırımdır.

Ceza

Anahtar sözcük = Suç

Kanunda suç olarak tanımlanan eylemler karşılığında uygulanan maddi yaptırım türüdür.

Hapis Cezaları Adli Para Cezası

Aşağıdakilerden hangisi Türk Ceza Kanunu’nda(TCK) düzenlenen ceza türleri arasında yer almaz?

  1. Süreli Hapis Cezası
  2. Müebbet Hapis Cezası
  3. Ağırlaştırılmış Müebbet
  4. Disiplin Cezası
  5. Adli Para Cezası

Aşağıdakilerden hangisi ceza türleri arasında yer almaz?

  1. Disiplin Cezaları
  2. Adli Para Cezası
  3. Süreli Hapis Cezası
  4. Tazminat Cezası
  5. Müebbet Hapis Cezası

Cebri İcra

Anahtar sözcük = Zor

Devlet zoruyla kurallara uyma.

Nafaka yükümlülüğüne uymamanın yaptırımı nedir?
Cebri İcra

Tazminat

Anahtar sözcük = Zarar

Herhangi bir sebeple bir başkasına maddi ya da manevi zarar verildiyse zararı gidermekle yükümlüdür.

  • Maddi Tazminat
  • Manevi Tazminat

Hükümsüzlük

Anahtar sözcük = Yokluk

Yapılan bir işlemin hukuken  ön gördüğü şekilde yapılmaması ya da işlem içerisinde hukukun aradığı şartların bazılarının eksik olması durumunda işlemin geçersiz sayılmasıdır.

  1. Yokluk
    Yapılan işlem hukukun öngördüğü hiçbir şartı taşımaması neticesinde hukuken hiç yapılmamış sayılmasıdır.Örnek olarak,
    Resmi evlendirme memuru huzurunda yapılmayan evliliktir.

    Eğer resmiyette yoksa, yokluktur.

  2. Butlan(Sakatlık)
    Yapılan hukuki bir işlemin eksik ya da yanlış yapılmasından dolayı işlemin kısmen veya tamamen geçersiz sayılmasıdır.

    • Mutlak Butlan
      Hukuk kurallarına aykırı bir şekilde ortaya çıkması ve tamamının geçersiz kılınması.Örneğin,
      Ben amcamla evleniyorsam bu mutlak butlandır. 🙂
    • Nisbi Butlan
      Yapılan hukuki bir işlemin yan unsurunda ortaya çıkan sakatlıktan dolayı bir kısmının geçersiz kılınmasıdır.İşlemi yapanın, yapan tarafın başvurusu ile mümkün olabilecek hükümsüzlük türüdür.Örneğin,
      Sözleşmenin bazı maddelerinin hükümsüz kılınması.
    • Tek Taraflı Bağlamazlık
      Veli ya da vasinin onayı olmadan yapılan hukuki işlemdir.

İptal

Yapışan bir idari işlemin hukuka aykırılık gerekçesi ile mahkeme kararı ile ortadan kaldırılmasıdır.

Örnek olarak,
Hukuka aykırı bir şekilde üniversiteden atılan bir öğrencinin mahkeme kararı ile okula geri alınması.

Sosyal Hayatı Düzenleyen Kurallar

Subjektif(Sen) Objektif(Onlar)
Sadece sende olan bir şeyden bahsediyorsa subjektiftir. Davranış sadece sende değil karşındakileri etkiliyorsa eğer objektiftir.
Ben rüyamda Sibel Can’a taciz ettiysem eğer Subjektiftir. Ben gerçekten Sibel Can’ı taciz ettiysem eğer objektiftir.
Platonik aşıksam eğer subjektiftir. Aşıksam gidip söylediysem eğer objektiftir.
Başkalarının hakkında kötü hisler beslememekte subjektiftir. Verilmiş söze sadık kalmışsam eğer objektiftir.
Yalan söylememekte subjektiftir.
İyi insan olmak
S
M
A
İ
L
Yalan söylememek
Kötü hisler beslememek

Görgü Kuralları

Belirli bir olay karşısında nasıl davranmam gerektiğini söyler.

Hukuk Kuralları

Devlet tarafından desteklenen ve uyulması zorunlu olan kurallardır.

  • Hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel özelliği maddi yaptırımlara sahip olmasıdır.
  • Hukuk kurallarının yazılı olması onu diğer sosyal düzen kurallarından ayırmaz!
  • Emir ve yasak içermesi de diğer düzen kurallarından ayırmıyor.
  • Sadece maddi nitelikli tepki verir ve ayrıldığı nokta hukuk devlet tarafından desteklenmektedir.

Hukuk kuralları;

  • Toplumda barışı sağlar
  • Toplumda hukuksal güvenliği sağlar
  • Toplumda adaleti sağlar.
  • Toplumda oluşum ve gelişimlere cevap verme görevini yerine getirir.

Din, Ahlak, Görgü Kuralları

  • Manevi yaptırımlıdır.
  • Manevi yaptırım toplum tarafından uygulanır.

Bilim Tarihi

  • Thales
    • Millet Okulu‘nun ilk temsilcisidir.
  • Anaksimandros
    • Millet Okulu’nun temsilcisidir.
  • Anaksimenes
    • Millet Okulu’nun temsilcisidir.
  • Demokritos
    • Materyalist doğa bilimlerinin ilk temellerini atmıştır.
  • Strabon
    • Coğrafyacıdır.
    • Coğrafya adında eserleri vardır.
  • Ptolemaios
    • Coğrafyacıdır.
    • Coğrafya adında eseri vardır.
  • Hippocrates(Hipokrat)
    • Tıbbın babasıdır.
    • Hastalığın insanın içindeki sıvıların dengesizliğinden kaynaklandığını savunmuştur.
    • Kendisinin en ünlü kitabı Kutsal Hastalık‘tır.
    • Birde Corpus Hippocraticum yani Hipokrat Yazıları veya Hipokrat’ın Toplu Yapıtları adlı eseri vardır.
    • Tıbbın ilk kuralı olan “Önce zarar verme” ilkesini söylemiştir.
  • Galenos
    • Anatomi ve fizyoloji alanında yaptığı çalışmalar ile tanınan ve Küçük Kan Dolaşımını bulan bilim insanıdır.
    • Ama yanlış bulmuştur.
    • İbn Nefis hatayı yıllar sonra düzeltecektir.

      Küçük Kan Dolaşımını bulan Türk İslam bilgini derse İbn Nefis diyeceğiz.

  • Fergani
    • Astronomdur.
    • Astronominin Esasları adlı eseriyle ünlenmiştir.
    • İtalyan şair Dante “İlahi Komedya” adlı yapıtında orta çağdaki bilimsel gelişmeleri anlatırken Ferhani’den ve eserlerinden bahsediyor.
  • Cabir İbn Hayyan
    • Modern kimyanın kurucusudur.
    • Kükürt – Civa kuramını bulmuştur.
    • Yapay altın üretmiştir.
    • İlk Hassas Teraziyi kullanandır.
    • Nitrik ve Sülfirik gibi mineral asitleri keşfetmiştir.
  • Zekeriya El-Razi
    • Cabir İbn Hayyan’dan sonra İslam dünyasının tanıdığı en büyük simyacıdır.
    • Bağdat ve Rey’de doktorluk yapıyor.
    • Kendisi Çiçek Aşısı ve Kızamık Aşısının farkını bulmuştur.
    • El Havi Ansiklopedisi(Kitab El-Havi Fi El Tıp) isimli eseri vardır.
  • Halid Bin Yezid
    • Kimyacıdır.
  • Cafer Sadık
    • Kimyacıdır.
  • Musa Kardeşler(Beni Musa)
    • Basınçlı hava ile çalışan mekanik sistemleri inceledi.
    • Kitabül Hiyel isminde kitap yazdılar.
    • Bu eserin yazma nüshaları günümüzde 3. Ahmet Kütüphanesi(Topkapı Sarayı) ile Vatikan ve Goethe müzesindedir.
    • Rügarda Sönmeyen Lambayı yaptı.
  • Cezeri
    • Artuklular devrinde yaşamıştır.
    • Sibernetik ve Otomasyonun dahisi kabul edilir.
  • İbn-i Sina
    • Doktor, filozof, bilgin, fizikçi ve sanatkar.
    • Kendisinin bulduğu “Kasri Meyil” kavramını batı “Hız Eğilimi” olarak çevirmiştir.
  • Cahiz
    • Biyolog ve tıpçı.
    • Kitab el Hayavan eseri vardır.
  • İbn Nefis
    • Galenos’un kalbin içinden geçen bir delik sayesinde sağdan sola kan geçiyor tespitini düzeltmiştir.
  • İbn Baytar
    • Endülüste yaşamış botanikçidir.
    • Basit ilaçlar yapmıştır.
  • Zehravi
    • Cerrah
    • Hayvanları canlı olarak ameliyat etmiştir.
    • Tasrif adlı eseri latinceye çevrilmiştir.
  • Battani
    • Zici Sebi isimli eseri vardır.
    • Kopernik’in ünlü eseri De Revolutionibus(Gök Kürelerinin Harekatı)‘de Battani adı defalarca zikredilmiştir.
  • Beyruni
    • Gazneli Mahmut döneminde yaşamıştır.
  • İbn El Heysem
    • En ünlü optikçidir.
    • Kitap El MenazırGeorge Sarton = Bütün zamanların en büyük optik bilimcisi İbn El Heysem demiştir.
  • Kemaleddin-i El Farisi
    • Optikçidir.
    • Gökkuşağının oluşumunu doğru açıklayan ilk bilim insanıdır.
    • Tenkih El Menazır
  • Harezmi
    • Matematik, astronomi üzerine çalışmıştır.
    • El Cebr ve’l Mukabele adlı eseriyle tanınmıştır.
  • Hazini
    • İslam dünyasında denge üzerine çalıştı.
    • Archimedes’in inşa ettiği su terazileri üzerine yoğunlaştı.
    • Büyük Selçuklu Sultan Sancar döneminde yaşamıştır.
    • Kitap Mizan Ül Hikme(Bilgelik Ölçüsü) adlı eserinde su terazisini bir ölçü aracı olarak kullanmıştır.
  • Ömer Hayyam
    • Celali Takvimi
    • Risale El Cebr isimli bir kitabı vardır.
  • Marco Polo
    • Seyyahtır.
    • Avrupa’da başladığı seyahati, Çin’de bulunan Kubilay hanlığında sona erdi.
    • Gördüklerini “İl Milione” yani Yolculuk adlı kitabında topladı.
  • İbn Battuta
    • Seyyahtır.
    • Osmanlı devletinin kuruluş dönemine denk geliyor.
    • Anadoluda’ki ahilikten bahsediyor.
    • Orhan Bey hakkında bilgi veriyor.
  • Roger Bacon
    • Doğa felsefecisidir.
    • Deneyin kesin bilgiye ulaşmada bir araç olduğunu söyler.
    • Olağanüstü Bilgin anlamında Doctor Mirabilis denilmiştir.
  • Gutenberg
    • Modern matbaanın kurucusudur.
  • Leonardo Da Vinci
    • 2. Beyazıt’a Haliç üzerine bir köprü yapmayı tasarladığını söyledi.
    • Ancak kabul edilmedi.
  • Kristof Kolomb
    • Amerika kıtasına ilk ulaşandır.
  • Bartolomeu Draw(Bartelmi Diaz)
    • Ümit Burnu‘nu buldu.
  • Galileo
    • İlk termometreyi buldu.
  • Fahrenheit
    • Kendi adıyla termometre yapmış ve civayı kullanmıştır.
  • Mikolaj Kopernik
    • Güneş merkezli kuramı açıkladı.
  • Denis Papin
    • İlk Buhar Makinesini yapan adamdır.
    • İlk Düdüklü Tencereyi bulan adamdır.
  • Nasirüddin-i Tusi
    • Astronomdur.
    • Meraga Gözlem Evini kurdurmuştur.
  • Uluğ Bey
    • Astronom ve matematikçidir.
    • Timur devletinde yetişmiştir.
    • Semerkant Gözlem Evini kurdurtmuştur.
  • Ali Kuşçu
    • Astronom Risalesi” adlı bir eseri vardır.
    • Bu eseri “Fethiye” adıyla Otlukbeli Zaferi’ne istinaden Fatih Sultan Mehmet Han’a sunmuştur.
  • Sabuncuoğlu Şerafettin
    • Cerrahtır.
    • Kitabül Cerrahiyetü’l Haniye adlı eseri vardır.
  • Piri Reis
    • Çizdiği ilk dünya haritasını Yavuz Suntan Selim’e sunmuştur.
  • Takiyüddin Mehmet
    • İstanbul Rasathanesi
    • İlk otomatik makineler üzerine kitap yazan ilk kişidir.
  • Katip Çelebi
    • Bibliyograf
    • Avrupalılar Hacı Halife veya Hacı Kalfa derler.
    • Eserleri Cihannüma ve Keşfel Zünun‘dur.
  • Mustafa Behçet Efendi
    • 2. Mahmut zamanında yetişmiştir.
    • Tıbbiye-i Şahane‘nin kurulmasında etkili olmuştur.
    • Çiçek Risalesi en önemli eseridir.
  • Toriçelli
    • Civalı Barometreyi bulan adamdır.
  • Christian Huygens
    • İlk içten yanmalı motoru şey etmiş.
  • Carl Friedrich Gauss
    • Matematiğin Prensi
  • James Cook
    • Avusturalya kıtasını bulan kişidir.
  • Alessandro Volta
    • İlk elektrikli pili icat eden.
  • Montgolfier Kardeşler
    • İlk balonla uçuşu gerçekleştirmişlerdir.
  • Richard Trevit Chile
    • İlk buharlı otomobili yapmıştır.
  • Samuel Morse
    • Telgrafın mucididir.
    • Mors Alfabesini şey etmiştir.
  • Alexander Graham Bell
    • Telefonu icat etti.
  • Carl Friedrich Benz
    • Benzinle çalışan ilk otomobili icat etti.
    • Motorwagen‘i üretmiştir.
  • Mehmet Fatih Gökmen
    • Astronom